column

Macrons vergelijking met de jaren dertig is ernstig

Beeld Trouw

Op maandag 11 november 1918 om 11 uur zwegen officieel de meeste geweren en kanonnen aan het Westfront. Hiermee kwam een einde aan de Eerste Wereldoorlog, toen de grootste slachtpartij ooit, die Europa vier jaar lang had geteisterd.

De jongeren onder ons, al tikkend op hun smartphone, zullen zondag misschien iets van de plechtige herdenkingen oppikken. Misschien ook zuchtend en schouderophalend. Een eeuw is wel erg lang geleden. Anders gaat het bij mij, met een opa die in 1916 in het Russische leger vocht. Aan de muur van zijn slaapkamer hing nog zijn sabel en bajonet, een angstaanjagend ding van een halve meter. En op zolder van ons nieuwe huis in Orléans vond ik als zesjarige de militaire onderscheidingen en de helm van de vorige bewoner. Later leerde ik op school dat ‘de Grote Oorlog’ niet minder dan 18 miljoen levens had gekost en dat destijds één miljard granaten waren afgeschoten.

Wie toen dacht dat met het Vredesverdrag van Versailles (28 juni 1919) een betere wereld zou ontstaan, bleef achter met zijn illusies. De Duitse frustraties, de economische crisis van 1929 en het opkomen van dodelijke ideologieën culmineerden in de sombere jaren dertig. Ons Europa werd door het Italiaanse fascisme, het Duitse nationaalsocialisme en het Russische stalinisme verstikt. Politiek protest werd in die landen in bloed gesmoord, Jodenhaat in Duitsland tot doctrine verheven en militarisme en expansionisme werden het nieuwe geloof. In Spanje heerste een burgeroorlog die 400.000 slachtoffers maakte. Op de ruïnes van de Eerste Wereldoorlog groeiden alleen de wanhoop en de onverdraagzaamheid in die jaren dertig.

Angstaanjagend beeld

Zondag zullen in Parijs minstens zestig staatshoofden, onder wie Angela Merkel, Donald Trump en Vladimir Poetin, door de Franse president Emmanuel Macron worden ontvangen om de wapenstilstand van een eeuw geleden te herdenken. Opvallend is dat Macron voorafgaand aan de ceremonies in diverse interviews een angstaanjagend beeld van het huidige Europa heeft geschetst. Hij ziet een parallel tussen het opkomende populisme in Europa en de jaren dertig waarin (politieke) moord en doodslag heersten. Zijn regering heeft een videoboodschap voor de komende Europese verkiezingen (mei 1919) op YouTube gezet, waarin de vijand kort in beeld wordt gebracht: de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini en de Hongaarse premier Viktor Orban.

Vanzelfsprekend hebben Franse historici, academici en journalisten korte metten gemaakt met Macrons vergelijking met de jaren dertig. Die gaat zo mank dat je eigenlijk alleen maar je schouders zou moeten ophalen. Maar toch: dat een president die in eigen huis uiterst omstreden is, Europa kiest om door middel van polarisatie en het creëren van vijandbeelden populairder te worden, is ernstig. Macron probeert zichzelf te kronen als leider in Europa van de ‘progressieven’ tegen de ‘nationalisten’. Of zijn strategische vlucht naar voren niet giftig gaat werken voor de EU is nu de vraag.

Drie keer per week schopt Sylvain Ephimenco in Trouw heilige huisjes omver.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden