Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Macht erotiseert alleen de man

Opinie

Marc van Vugt

Mark van Vugt © Trouw
Column

Sultan Moulay Ismail de Bloeddorstige, de machtige heerser over het zeventiende-eeuwse Marokko, stond niet alleen bekend om zijn gewelddadige karakter. Ook gaat hij de geschiedenisboeken in als de persoon met het meeste nageslacht. Geschat wordt dat hij de vader is van maar liefst 888 kinderen. 

Hij flikte dit kunstje door een harem te hebben van honderden jonge, vruchtbare vrouwen, veelal slavinnen, die hij één voor één bezwangerde. Een computersimulatie heeft berekend dat de sultan tenminste een keer per dag seks moet hebben gehad gedurende 32 jaar om dit record te vestigen.

Lees verder na de advertentie

Dit voorbeeld staat niet op zichzelf. In elke generatie zijn er mannen die hun machtspositie gebruiken om seks af te dwingen. Cosby, Strauss-Kahn, Weinstein, het is oude wijn in nieuwe zakken. Evolutionair gezien is het slim voor de man om macht te verzamelen, omdat die hem toegang verschaft tot het andere geslacht. Bij ons neefje, de gorilla, is het zelfs zo dat alleen het alfamannetje het met de vrouwtjes mag doen, dus al het kroost in de groep is van hem. Macht is in de natuur een geweldige prijs om voor te strijden.

Pijnlijk is wel dat die machtshonger van de man uiteindelijk voortkomt uit de voorkeur die vrouwen hebben voor mannen met macht

Macht erotiseert

Pijnlijk is wel dat die machtshonger van de man uiteindelijk voortkomt uit de voorkeur die vrouwen hebben voor mannen met macht. Beter de derde vrouw van een rijkaard dan de eerste vrouw van een pauper, redeneren vrouwen op diverse plekken in deze wereld. Macht erotiseert. Toen Bill Clinton werd gevraagd naar de reden voor zijn affaire met stagiaire Monica Lewinsky, antwoordde hij: "Because I could".

Het verband tussen macht en seks is een automatisme in het mannelijke brein. Onderzoekers legden mannen en vrouwen scenario's voor waarin ze zich moesten voorstellen dat ze op een feestje waren en iemand van het andere geslacht hen aanraakte of enkele seconden aankeek. De mannen in het onderzoek bleken stelselmatig meer seksuele interesse af te leiden uit deze gedragingen dan de vrouwen.

Wat bleek? Personen die de macht hadden, meenden vaker dat die ander seksuele interesse in hen zou hebben

Deze seksuele 'overperceptie' van mannen is in onderzoeken in diverse landen aangetoond met verrassende consequenties. Zo moesten sommige supermarkten hun strategie om klanten te trekken aanpassen. In een training werd medewerkers geadviseerd om oogcontact te zoeken met klanten en om ze aan te raken. Maar toen er klachten binnenkwamen van vrouwelijke medewerkers die door mannelijke klanten werden lastiggevallen, zijn ze daarmee gestopt.

Seksueel getint gedrag

Wat doet macht met seksuele overperceptie? Amerikaanse psychologen lieten steeds twee mensen aan een taak werken waarbij ze ofwel samen beslissingen namen ofwel een van hen de baas was, die mocht beslissen hoe de taak werd uitgevoerd en de beloning werd verdeeld. Vervolgens lieten ze de personen een video zien van hun samenwerkingspartner. Deze was altijd van het andere geslacht. Wat bleek? Personen die de macht hadden, meenden vaker dat die ander seksuele interesse in hen zou hebben, vooral als ze dachten dat die partner single was. Vervolgens werkten ze samen aan de taak en ook dat werd geobserveerd. De onderzoekers zagen meer seksueel getint gedrag bij de persoon die de baas mocht spelen.

Macht lijkt vooral de seksuele interesse van de bovenliggende partij te vergroten, maar niet die van de onderliggende partij

In het licht van de #MeToo-campagne kunnen we enkele conclusies te trekken uit dit onderzoek. Ten eerste lijkt macht vooral de seksuele interesse van de bovenliggende partij te vergroten, maar niet die van de onderliggende partij. Ten tweede treedt misbruik vooral op in situaties waarin de man de absolute macht heeft over iets wat de vrouw heel graag wil hebben. Denk aan de baas die in zijn eentje kan beslissen of jij je promotie of een plekje in de sportselectie krijgt of, in het geval van Weinstein, de begeerde Hollywood-filmrol. En tot slot is het aannemelijk dat seksueel machtsmisbruik vooral een mannenkwaal is. Belgisch onderzoek laat zien dat vrouwelijke managers hun macht even vaak misbruiken als hun mannelijke collega's, maar ze doen dat vaker in de vorm van pesterijtjes en kwaadsprekerij. Maar wie zoekt naar voorbeelden van seksuele intimidatie, moet echt bij het alfamannetje zijn.

Meer lezen van Mark van Vugt? Bekijk hier zijn dossier. 

Deel dit artikel

Pijnlijk is wel dat die machtshonger van de man uiteindelijk voortkomt uit de voorkeur die vrouwen hebben voor mannen met macht

Wat bleek? Personen die de macht hadden, meenden vaker dat die ander seksuele interesse in hen zou hebben

Macht lijkt vooral de seksuele interesse van de bovenliggende partij te vergroten, maar niet die van de onderliggende partij