opinie

Maak van Keti Koti een officiële gedenkdag

Kranslegging op 1 juli 2017 bij het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark in Amsterdam. Beeld ANP

Laten we ook nadenken over de pijn die wij anderen hebben aangedaan, bepleit Aarnoud van der Deijl, predikant in Hoofddorp en geboren in Paramaribo.

Elk jaar ontstaat er weer discussie rondom de viering van 4 mei over de vraag wie we nou herdenken. Dit jaar was er de protestgroep 'geen 4 mei voor mij', die vindt dat we ook de slachtoffers van het Nederlandse koloniale verleden op die dag moeten herdenken. De manier waarop de groep hiervoor aandacht vroeg, was weinig sympathiek, maar ze hebben wel een punt. Nederland heeft het eigen slavernij- en koloniale verleden nog altijd niet verwerkt.

We zien onszelf op 4 mei graag als dat kleine landje dat een dappere, maar ongelijke strijd voerde tegen het nazisme en daarbij laf door Japan in de rug werd aangevallen. We weten inmiddels wel dat het beeld niet klopt en dat uit geen enkel ander land procentueel meer Joden naar de vernietigingskampen zijn gedeporteerd dan uit Nederland. Maar we kijken rond 4 en 5 mei massaal naar 'Soldaat van Oranje' en 'De Aanslag', alsof half Nederland in het verzet zat. Ook vergeten we maar liever de koloniale oorlog die we onder het eufemisme 'politionele acties' voerden, direct na onze eigen bevrijding.

Buitensporig wreed

De vaderlandse geschiedenis werd op mijn lagere school afgeschilderd alsof Nederland het dorpje van Asterix was, dat door de eeuwen heen dapper weerstand had geboden aan achtereenvolgens snode Spanjaarden, Engelsen, Fransen, Duitsers en Japanners. Gelukkig waren we als volk in een ketel met toverdrank gevallen die bestond uit een mix van God, Oranje en een VOC-mentaliteit.

Dat de werkelijkheid anders was en dat we een lang trackrecord hebben van vuile koloniale oorlogen, slavernij en oorlogsmisdaden, werd mij pas later duidelijk. En definitief en onontkoombaar bij het lezen van het boek 'Roofstaat' van Ewald Vanvugt.

De holocaust vergelijken met slavernij en de koloniale geschiedenis gaat op vele plekken mank, maar er zijn onmiskenbaar overeenkomsten: de miljoenen slachtoffers die het Nederlandse kolonialisme heeft gemaakt en de racistische onderbouwing van deze misdaden, om er twee te noemen.

Nederlanders waren bovendien de laatsten die de slavernij afschaften en ook degenen die hun slaven - zelfs in de ogen van hun Franse en Engelse collega-slavenhandelaren - buitensporig wreed behandelden. Nederland is, als het om oorlog voeren en schending van mensenrechten gaat, dus in de geschiedenis niet alleen maar slachtoffer geweest, maar tenminste deels ook dader.

Aangewezen moment

Kunnen we iets leren van hoe Duitsland omgaat met het naziverleden? Duitsland herdenkt elk jaar op 27 januari de slachtoffers van het nationaalsocialisme. Naast de Widergutmachung die het aan slachtoffers en nabestaanden heeft uitgekeerd, is deze gedenkdag een zinvol onderdeel van de verwerking van het eigen verleden.

Volgens mij wordt het tijd dat ook wij niet alleen een dag hebben waarop we stilstaan bij onze pijn als slachtoffers van een misdadig regime, maar ook een waarop we nadenken over de pijn die wij andere volkeren hebben aangedaan. Dat is niet alleen naar die andere volkeren en hun hedendaagse nazaten in ons midden toe goed, maar ook voor onze eigen geestelijke hygiëne.

Keti koti - gebroken ketenen - de dag waarop herdacht wordt dat de slavernij in de Nederlandse kolonies werd afgeschaft, lijkt mij een aangewezen moment om het leed van racisme te erkennen en een gemeenschappelijk heden van wit en zwart te vieren. 4 mei is daar geen geschikte dag voor, want dan is er iets anders aan de orde. Laten we dus van Keti Koti een officiële feest- en gedenkdag maken.

Lees ook: Slavernijverleden wordt op steeds meer plekken herdacht

De jaarlijkse herdenking van het slavernijverleden groeit. Vorig jaar is op acht plekken bij dit onderwerp stilgestaan, dit jaar gebeurt dat op elf plekken. Dat meldt het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (Ninsee), dat sinds 2002 de bijeenkomst in Amsterdam organiseert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden