Opinie Waterbeheer

Maak van Grevelingen een zoet meer

Het Grevelingen-meer is zeer geschikt als buffer tegen verzilting, stellen Wil Lases, waterbouwkundige, en Lars Rydberg, emeritus hoogleraar oceanografie.

Het Grevelingenmeer is deze zomer vanaf 10 meter diepte een ‘death zone’, schrijft Trouw (de Verdieping, 19 augustus). Het zou zelfs de vraag zijn of de natuur in de voormalige zeearm in staat is ‘geheel te herstellen’. Dit artikel is eenzijdig en doorgeslagen. Het is nonsens om te spreken van een stervend Grevelingenmeer. De mosselteelt floreert er bijvoorbeeld gewoon.

Inderdaad, in een beperkt deel van het Grevelingenmeer bij de Brouwersdam zijn zeer diepe geulen, waar zich jaarlijks een zuurstofloze/-arme waterlaag onderin opbouwt. Al vijftig jaar lang. Het ene jaar komt die laag hoger dan het andere jaar. Daarom vind je aan de randen van het bovenste deel van die waterlaag dode bodemgebonden dieren als krabben, wormen en zeeanemonen die zich er eerder bij gunstiger omstandigheden opnieuw hebben kunnen vestigen.

Er is een en al bacterieleven

Die zuurstofloze onderlaag is echter in het geheel niet dood. Voor recreantduikers niet interessant, want niet aaibaar, maar er is een en al bacterieleven. Deze natuur in de onderlaag heeft een eigen functie en zorgt bijvoorbeeld voor het afbreken van het nitraat en beperkt zo algenbloei. Het stikstofgehalte is in het meer dan ook veel lager dan doorgaans in de voordelta. Daarbij speelt in het zoute meer niet alleen de temperatuur een rol, maar nog meer de wat lagere zoutgehalten in de bovenlaag.

Dat zoutgehalte in het meer is na de voltooiing van de Grevelingendam in 1964 en de Brouwersdam in 1971 maximaal gestegen en inmiddels historisch hoog. Want sindsdien komt er in het door mensen gemaakte Grevelingenmeer geen zoetwaterafvoer van de rivieren meer.

De enigen die in dit aquarium van een mooi onderwaterleven zouden kunnen gaan genieten, zijn de duikers. Wil men die kleine groep gerieven, dan zal men het water in de diepe onderlaag moeten kunnen verversen. En dat kan helaas ook niet met de geplande doorlaat in de Brouwersdam die in het artikel wordt beschreven en het getij (met zuurstofrijk water) weer beperkt moet terugbrengen.

Berging van zoet water en buffer ­tegen verzilting

Uit ervaring met een soortgelijke ­situatie in de periode 1969-1971 is ­bekend dat dit niet gaat lukken. Dat gat in de Brouwersdam zal een ondiepe drempel krijgen en slechts zorgen voor extra menging van de bovenlaag, terwijl het om het bodemwater gaat. ­Bovendien zal het voor een circa vijf keer hogere stikstofbelasting op het meer zorgen. Dat betekent meer algenbloei en zuurstofloosheid. Nee, het zoute Grevelingenmeer is beter af zonder dit gat. Men kan zich die buitensporige kosten besparen en zich richten op de mosselteelt.

Maar beter nog is terug te keren naar een oud idee. De realisatie van een zoet meer, dat na de bouw van de Brouwersdam werd opgeschort, omdat de kwaliteit van het water van de Rijn dat het meer zou instromen, toen nog onvoldoende was. Het hoge zoutgehalte van het Grevelingenmeer heeft inmiddels de verziltingsdruk op het grondwater van de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden versterkt. De gevolgen begint men steeds meer te ervaren en die hebben hun effect onder andere op de landbouw.

Het meer is uitstekend geschikt voor berging van zoet water en als buffer ­tegen verzilting. Voor de normale recreant maakt dat niets uit, maar er zal een afweging moeten worden gemaakt tussen de visserij en de landbouw. Bovendien is er het onomkeerbare feit, dat zoet water van levensbelang is en zeer schaars (van de 3 procent aan zoet ­water is slechts een kwart procent vrij beschikbaar). In het belang van de toekomstige generaties moet het waterbeleid zich nu primair richten op het zo goed mogelijk vasthouden van zoet ­water.

Lees ook:

Het Grevelingenmeer snakt naar zuurstof, maar moet nog even geduld hebben

Het Grevelingenmeer is ‘s zomers vanaf 10 meter diepte een ‘death zone’, stelt stichting Anemoon. Biologen bevestigen deze somber stemmende constatering. Er is een oplossing bedacht, maar het is de vraag of die de natuur in de voormalige zeearm in staat stelt zich geheel te herstellen.

De kust is beschermd, nu bedreigen de bouwplannen de Zeeuwse binnenwateren

Het klonk zo mooi: een plan om de Noordzeekust niet helemaal vol te bouwen. Maar nu richten de ontwikkelaars hun pijlen op de provinciale binnenwateren, ziet de Vereniging Bescherm de Delta.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden