Opinie Ruimtelijke ordening

Maak van de Randstad een aansprekende metropool met een groen hart

Een halve eeuw is er een constante strijd geweest over de ontwikkeling van de Randstad. Laten we die nu voor eens en altijd beslechten door te kiezen voor een Deltametropool, zegt André Borgdorff, oud-burgemeester van de Randstedelijke gemeenten Liesveld, Bodegraven en Binnenmaas.

Wie een zeventiende-eeuwse kaart bekijkt van het gebied dat nu Randstad heet, herkent moeiteloos ­steden als Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Dordrecht, Gouda, Leiden en Delft. Hoe die zich daarna hebben ontwikkeld is internationaal gezien opvallend. De afgelopen eeuwen zijn de kleine en middelgrote steden geleidelijk aan groter geworden, terwijl onze hoofdstad Amsterdam relatief beperkt is gegroeid.

Een verklaring daarvoor kan worden gevonden in de politieke machtsverhoudingen. Een machtsverdeling tussen Rijk, provincie en gemeente leidt tot beleid gericht op een rechtvaardige verdeling tussen de steden. Een mogelijke verklaring is ook de ruimtelijke structuur van de Lage Landen bij de zee. Twee grote steden (Amsterdam en Rotterdam) die zich onafhankelijk van elkaar ontwikkelden, met eigen havenactiviteiten, zowel door de lucht als over zee.

Central Park

De steden worden ruimtelijk gescheiden door een soort Central Park: het Groene Hart van Holland. Van bovenaf gezien een bijzonder gezicht. Het zou Albert Plesman zijn geweest die kwam met de naam Randstad. Vliegend boven Holland dacht hij dat wat hij uit het raampje zag een ‘randstad’ was.

Over die Randstad woedde de afgelopen vijftig jaar een constante strijd tussen twee uitersten op het gebied van de ruimtelijk-economische ontwikkeling. Aan de ene kant zij die de steden in de Randstad klein wensten te houden, het ommeland groen en de nationale welvaartsverdeling niet wilden veranderen. Aan de andere kant zij die de Randstad doelbewust wilden ontwikkelen tot een internationaal aansprekende Deltametropool. Ook wijlen Dirk Frieling, hoogleraar stedenbouwkunde aan de TU Delft, is een groot pleit­bezorger geweest van dit ruimtelijk concept.

Duurzame en concurrerende topregio

Dat concept kreeg ook politieke steun. Met het besluit op 5 september 2008 van de ministerraad tot vaststelling van de structuurvisie Randstad 2040, werd het in politiek-bestuurlijke zin vastgelegd. Met als doel: te streven naar ‘een duurzame en concurrerende Europese topregio Randstad’. In ruimtelijk ­opzicht kan de Randstad Holland worden getypeerd als een ‘polycentrische stedelijke regio’. Dit type regio kenmerkt zich door een hechte relatie tussen nabijgelegen kernen, waarbij deze elkaar in belangrijke mate aanvullen.

Echter, in 2016 hield de Amsterdamse hoogleraar Zef Hemel een pleidooi voor een totaal tegengesteld (monocentrisch) ruimtelijk concept. Amsterdam zou moeten verdubbelen tot een wereldstad met twee miljoen inwoners. De rest van Nederland zou dan kunnen meeliften op het succes van de stad.

Daarna sprak Eberhard van der Laan als burgemeester van Amsterdam zich publiekelijk uit in het tv-programma ‘Zomergasten’ van 30 juli 2017, veelal gezien als zijn afscheidsinterview: hij was vóór het concept van de polycentrische Deltametropool, met het Groene Hart als een park voor de vier grote Randstad-steden. Daarmee nam hij in feite afstand van de ideeën van Zef Hemel.

Aansluiten bij bestaande steden

Ook ik ben voorstander van het ruimtelijk planconcept van de polycentrische Deltametropool. De bouw van drie nieuwe steden in de Randstad zoals voorgesteld door Bohdan Malisz ­is onnodig.

Het is veel effectiever om, voor de noodzakelijke groei, aan te sluiten bij de bestaande steden. De Deltametropool heeft ook volop kansen om de economische groei te stimuleren. Hoge bevolkingsconcentraties, met relatief veel hoogopgeleiden, bieden meer kansen op specialismen en deling van arbeid. Daar vinden de echte kruisbestuivingen plaats die economische innovaties stimuleren.

Lees ook:
Wie weet woon ik straks in het nieuwe Grijze Hart van dit land

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceerde een voor mij alarmerend rapport over de verstening van Nederland. Tussen 1996 en 2015 werd 59.000 hectare opgeofferd aan stenen. Dat wil zeggen dat in die twintig jaar de bewuste ruimte vol met huizen, werkterreinen en wegen werd gebouwd.

Door klimaatverandering ontkomt Nederland niet aan harde ingrepen

Ruimtelijk leek Nederland af. Maar door klimaatverandering en woningtekort ontkomt ons paradijs niet aan harde ingrepen. We moeten durven terugkomen van eerdere keuzes, betoogt Co Verdaas, hoogleraar gebieds­ontwikkeling TU Delft en dijkgraaf Rivierenland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden