OPINIE

Maak van de Oostvaardersplassen een attractie in plaats van een ergernis

Een luchtfoto van grazende dieren op de Oostvaardersplassen, nadat Staatsbosbeheer besloot de grazers in het natuurgebied bij te voeren om ze door een extreem koude periode heen te helpen.Beeld ANP

Natuur De oplossing voor de Oostvaardersplassen ligt in het verleden, betoogt Tom Saat: seizoensbegrazing. Saat is boer en voormalig beheerder van de graslanden van de Oostvaardersplassen.

Frank Berendse heeft er in deze krant terecht op gewezen dat het experiment met de grote grazers faliekant is mislukt (Opinie, 9 maart). Hij stelt vervolgens voor niet alleen de grote grazers, maar ook het grasland af te schaffen. Daar reageert Frans Vera op door er terecht op te wijzen dat de droge graslanden een essentieel onderdeel zijn van het systeem om het moeras te onderhouden (Opinie, 14 maart). Is er dan helemaal geen oplossing?

Die is er zeker wel. De grote grazers hoeven niet weg, maar zij moeten wel fatsoenlijk worden beheerd. En dat betekent dat zij niet zomer en winter aan hun lot moeten worden overgelaten. In de zomer moeten zij zich tegoed kunnen doen aan het weelderig groeiende gras en in de winter zouden zij op stal moeten staan, waar zij van hetzelfde zomerse gras als hooi kunnen genieten. Dat systeem is niet nieuw. Het heeft in de Oostvaardersplassen bestaan van 1990 tot 1995.

Gericht weiden

Ondergetekende heeft toen samen met zes andere biologische boeren de kans gekregen van de toenmalige beheerder Rijkswaterstaat (het was niet Staatsbosbeheer die de grote grazers heeft geïntroduceerd, zoals Berendse beweert) om de helft van de graslanden van de Oostvaardersplassen (800 ha) te beheren met seizoensbegrazing.

Door heel gericht te weiden, of juist alleen maar te maaien, of een combinatie daarvan, en de dieren in de herfst bijtijds op te stallen, konden wij de ontwikkeling van het grasland en de struik- en boomvegetatie in de gewenste richting sturen. De Universiteit Utrecht deed de monitoring en kwam tot zeer positieve conclusies ten aanzien van de toenemende biodiversiteit.

Wij vertrouwden erop dat het Rijk dit beheer zou kiezen voor de toekomst van de Oostvaardersplassen. Maar daarmee verkeken wij ons op de politiek en met name op de invloed van de natuurlobby.

Al in 1993 werd achter de schermen besloten het experiment stop te zetten en voor honderd procent voor het huidige beleid van jaarrondbegrazing te gaan. In het laatste jaar, 1995, maakte de RVU nog de prachtige documentaire 'Boeren in het wild', waarin te zien is wat een prachtig gebied de Oostvaardersplassen toen waren.

In de jaren daarna werd de proef met seizoensbegrazing doodgezwegen omdat die niet paste in het nieuwe ideaal van 'ongerepte natuur'. En als er over de geschiedenis van de Oostvaardersplassen wordt verteld, klinkt er geen woord over deze beheerperiode. En dat terwijl het de ultieme oplossing is.

Geen ergernis, maar attractie

Als we nu de kans zouden krijgen om in dit gebied met seizoensbegrazing verder te gaan, dan zouden we een grote stal midden in het droge gedeelte bouwen. Daar kan het publiek dan zien hoe de dieren worden gehouden. Daar kan men uiteraard ook het geproduceerde 'natuurvlees' proeven en kopen.

Daarmee wordt het droge gedeelte van de Oostvaardersplassen een attractie in plaats van een ergernis. Het is een ergernis, omdat er juist door de vruchtbaarheid van de jonge zeeklei zo'n enorm verschil is tussen de draagkracht van het gebied in de zomer en dat in de winter. In de zomer is er enorme groeikracht, terwijl in de natte winters de kleigrond wordt vertrapt en er niets te eten is. Dat is het grote verschil met de zandgronden op de Veluwe. Daar groeit in de zomer in vergelijking heel weinig, maar omdat het in de winter niet wordt vertrapt, is er ook in de winter nog wat te eten.

De Oostvaardersplassen schreeuwen om seizoensbegrazing en nu is er de kans dit ook te realiseren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden