Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Maak van de keuken geen klaslokaal

Opinie

Brecht Molenaar

Een moeder geeft les in de huiskamer. © Shody Careman

Als het niet goed gaat met het onderwijs, laten we het dan beter maken, aldus zorgethica Brecht Molenaar, maar wel voor iedereen en niet door dan maar thuisonderwijs te geven.

In Tijd (2 februari) stond een reportage over thuisonderwijs. Ter inleiding wierp de journalist, Ally Smid, de volgende vraag op: is thuisonderwijs eigenlijk geen prima oplossing voor het nijpende lerarentekort? Ze geeft geen direct antwoord op die vraag. Wel noemt ze de weerstand tegen thuisonderwijs opmerkelijk. Ook schrijft ze dat de minister van onderwijs zegt te werken aan een versoepeling van de Leerplichtwet, maar dat de Nederlandse wet het nog steeds verbiedt om je eigen kinderen te onderwijzen. Zo wekt ze de suggestie dat we kennelijk nog steeds niet inzien hoe ideaal de oplossing van thuisonderwijs eigenlijk is.

Lees verder na de advertentie

Hierdoor gaat de reportage vrijwel kritiekloos mee met de keuze die ouders maken in reactie op hun moeite met het reguliere schoolsysteem: het verplaatsen van onderwijs naar de privésfeer. Mijn politiek-ethische bezwaren tegen die keuze gaan nog een flinke stap verder dan de voorzichtige bedenkingen waarmee de journalist haar tekst eindigt wanneer ze uitlegt waarom ze zelf als moeder geen klaslokaal van de keuken zou maken.

Kiezen voor thuisonderwijs getuigt van een ernstige miskenning van de solidariteit die nodig is om een democratie gaande te houden. In onze samenleving hebben burgers democratisch met elkaar besloten welke concrete invulling ze willen geven aan menselijke waardigheid en welke betekenis het krijgen van onderwijs daarin heeft. Het recht op onderwijs, net als bijvoorbeeld het recht op gezondheidszorg, is een sociaal grondrecht. In het eerste lid van artikel 23 in de Nederlandse Grondwet staat dan ook: “Het onderwijs is een voorwerp van de aanhoudende zorg der regering.”

Hartekreet

Onderwijs is een van de essentiële instituties die het samen-leven leefbaar maken. Instituties bieden bescherming aan datgene wat voor mensen van waarde en daarmee kwetsbaar is. De maatschappelijke taak van onderwijs is: eraan bijdragen dat kinderen volwassen worden, socialiseren en zich ontwikkelen tot burger, de hoogste positie van een democratie. Onderwijs krijgen is dus een groot goed. De humaniteit van een samenleving hangt af van dit soort regelingen en instituties zijn dan ook onderwerp van politiek debat, juist ook als ze verguisd of geminacht worden of meer en meer de neoliberale logica van de markt aannemen.

Het is niet tijd voor meer thuis­on­der­wijs, maar voor een democratisch gevoerd politiek debat

De met de journalist bevriende onderwijsmoeder spreekt over ‘volle klassen met beperkte persoonlijke aandacht door docenten die overwerkt zijn en omkomen in hun administratie’. Een dergelijke hartekreet horen we minstens zo luid van leraren zelf. Samen met het gebrek aan maatschappelijke waardering maakt de overdaad aan bureaucratie hun relevante en in wezen prachtige beroep er niet aantrekkelijker op. Het lerarentekort lijkt maar moeilijk te keren. Vergelijkbare ontwikkelingen zien we ook in de sector zorg en welzijn. Krijgen we behalve keukens als klaslokaal ook zolders als ziekenzaal?

Het is begrijpelijk dat ouders zoeken naar een noodoplossing. Maar deze keuze ondermijnt de institutie verder, verdiept de groeiende kloof in de samenleving (tussen mensen die kunnen meekomen en hen die dat niet lukt) en doet de onderlinge solidariteit teniet. De oplossing moeten we dus in een heel andere richting zoeken.

Het is niet tijd voor meer thuisonderwijs, maar voor een democratisch gevoerd politiek debat. Ouders en andere burgers doen er goed aan wanneer zij hun burgerschap invullen door stil te staan bij de prangende politiek-ethische vraag: wat is er toch aan de hand met onze instituties? En als het inderdaad niet goed gaat met het onderwijs, dan moeten we dat weer goed zien te krijgen. Niet ieder voor zich, maar gezamenlijk als burgers van een land dat als land laat zien dat het van kinderen houdt.

Lees ook:

Het kan: de keuken als klaslokaal. Waarom is thuisonderwijs nog verboden?

Het woord ‘thuisonderwijs’ bezorgt veel mensen een lichte huiver. Maar is het eigenlijk geen prima oplossing voor het nijpende lerarentekort? En het reguliere schoolsysteem is ook niet zaligmakend. Toch verbiedt de Nederlandse wet nog steeds je eigen kinderen te onderwijzen.

Tara Westover groeide op in afzondering, en schreef er een boek over

Ze ging niet naar school, doktersbezoek was uit den boze. Hoe ongewoon haar opvoeding ook was, Tara Westover bleef lang loyaal aan haar ouders. In haar bijzondere debuut ‘Leerschool’ beschrijft ze hoe het toch tot een breuk kwam en hoe pijnlijk de weg daarheen was.

Deel dit artikel

Het is niet tijd voor meer thuis­on­der­wijs, maar voor een democratisch gevoerd politiek debat