OpinieVerkiezingen

Maak de verkiezingen pandemieproof: laat Nederlanders stemmen per brief

Geef ook Nederlanders in Nederland de mogelijkheid om per brief te stemmen, bepleit Eelco Keij, voorzitter van de Stichting Nederlanders buiten Nederland (SNBN).

De Tweede Kamerverkiezingen komen met rasse schreden naderbij. Op 17 maart 2021 mogen Nederlanders weer naar de stembus. Maar hoe precies? Het heeft er alle schijn van dat een deel van de coronamaatregelen dan nog van kracht zal zijn, want het virus zal tegen die tijd echt niet verdwenen zijn. Mijn ouders, geboren respectievelijk tijdens en vóór de Tweede Wereldoorlog, waarvan één in broze gezondheid, mogen dan in een misschien stratenlange anderhalvemeter-stemlokaalrij schuifelend naar het kieshokje te midden van vele andere stemmers. Is dat wat we willen? De vraagt dringt zich op hoe we de kwetsbaren in de maatschappij volgend jaar (en bij andere verkiezingen) veilig kunnen laten stemmen.

Nederland is natuurlijk niet het enige land dat te maken heeft met aankomende verkiezingen. In de VS, ook zwaar getroffen door het virus, vinden in november de presidentsverkiezingen plaats en zowel in Democratische als Republikeinse kringen gaan de laatste weken steeds meer geluiden op om kiezers van tevoren per post te kunnen laten stemmen: gezondheid voor alles.

Er is al ervaring met stemmen op afstand

Eerder deze maand vond in de Tweede Kamer een schriftelijk debat over het kiesrecht plaats, waarbij de deelnemende partijen – VVD, CDA, D66, GroenLinks, SP en CU – de hamvraag aan de minister stelden: hoe maken we de verkiezingen pandemieproof? Nu hebben de Nederlanders in het buitenland al gerede tijd ervaring met het stemmen ‘op afstand’, dus graag doen we hierbij enkele suggesties, in afwachting van het antwoord van de regering. Bij de afwezigheid van veilig en hackvrij online kunnen stemmen zijn we aangewezen op het aloude papieren alternatief. In de Kamerbrief van 22 mei schrijft minister Ollongren bovendien dat bij de uitwerking “het proces van het briefstemmen voor de kiezers in het buitenland als basis wordt genomen”.

Ten eerste: zet een bewustwordingscampagne op voor het gebruik maken van de volmacht. Op die manier kan iemand een broer, zus, ouder, vriendin of kennis machtigen, en zal diegene op de dag van de stembusgang ‘jouw’ stem inleveren. Dit moet natuurlijk wel gebeuren door iemand die je door en door vertrouwt. Het prettige voordeel van de volmachtconstructie is dat je tot op het laatste moment van stem kunt wisselen.

Maar niet iedereen hééft die vertrouweling. Zo is eenzaamheid een helaas bekend fenomeen in Nederland, en kan het heel goed zijn dat ook niet-eenzame Nederlanders juist die benodigde vertrouwensband om de stem toe te vertrouwen, ontberen. Daarnaast is de volmacht natuurlijk ook deels een verschuiving van het probleem: anderen gaan immers in hun plaats naar het stembureau, al zal het de rijen wel verkorten.

Stemuitslag komt later

Daarom stellen wij als tweede suggestie voor: maak het mogelijk – wellicht zelfs voor alle stemgerechtigde Nederlanders – om per brief te stemmen, tot en met de verkiezingsdag. Nu gaat dat vanuit het buitenland door trage internationale posterijen nog vaak mis (en is de volmacht second best), maar bínnen Nederland mag dit geen probleem zijn. Het heeft dan wel tot gevolg dat de stemmingsuitslag niet op verkiezingsdag zal zijn, maar enkele dagen daarna. Het voordeel daarvan is dat ook stemmen vanuit het buitenland die in die periode nog binnenkomen, kunnen worden meegerekend.

Natuurlijk is het jammer als we als gevolg hiervan niet op verkiezingsdag zelf om 21.01 uur de eerste uitslagen gezamenlijk op het beeldscherm kunnen volgen. Dan maar diezelfde spanning een paar dagen later. Waarbij iedereen, ook de kwetsbaren in onze samenleving, die uitslag live en levend mee kan volgen.

Lees ook

Kiezers in de bush wachten nog steeds op hun stembiljet

Nederlandse kiezers in het buitenland die hun stemformulier per post dachten te ontvangen, beginnen wat nerveus te worden. In veel gevallen hebben ze dat nog steeds niet in huis, mopperen ze op social media. Hoe moet dat nu, als dat ingevuld en al op 15 maart weer in Nederland terug moet zijn?

Republikeinen zijn als de dood voor stemmen per post

President Trump en de Republikeinen blijven roepen dat de Democraten stemmen per post inzetten om grootschalige kiezersfraude te plegen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden