null

OpinieOpvang

Maak asielopvang kleinschalig en betrek de kerken erbij

Asielzoekers opvangen in een anonieme sporthal? Dat hoeft niet, als de overheid beter samenwerkt met de kerken, denkt Jurjen de Groot van de de Protestantse Kerk in Nederland.

Jurjen de Groot

In Ter Apel moeten asielzoekers op stoelen de nacht doorbrengen. Dat raakt de Protestantse Kerk in Nederland, maar wat kan die doen? Tenslotte is de opvang in de eerste plaats een taak van de overheid.

Mensen slapen op stoelen omdat de rijksoverheid heeft bezuinigd op aanmeldcentra voor asielzoekers. Daar zijn te weinig bedden en te weinig medewerkers om de eerste opvang en registratie uit te voeren. Het COA heeft ook een tekort aan plekken in asielzoekerscentra, omdat voor mensen met een status nog geen woning beschikbaar is in de gemeente. Die samenloop met de woningcrisis maakt het probleem nog veel urgenter en brengt het COA ertoe om afspraken te maken met gemeenten over ‘crisisnoodopvang’.

Gemeenten stellen dan, meestal voor enkele weken, locaties als sporthallen beschikbaar, waar groepen van zo’n 100 of meer asielzoekers tijdelijk kunnen worden ondergebracht. Het COA wil daarbij liefst grootschalige opvang.

De achilleshiel blijkt de bereidheid van gemeenten om medewerking te verlenen. Het rijk kan wettelijk niets afdwingen, gemeenten vrezen reacties uit de samenleving. Zo ontstond de huidige patstelling en het rondsjouwen met groepen asielzoekers.

Openstellen van kerkgebouwen

Dat het ook anders kan, laat de opvang van Oekraïense vluchtelingen zien. Gemeenten hebben ruim 50.000 opvangplekken gecreëerd door afspraken te maken via de veiligheidsregio’s. Twee adviesorganen van het kabinet, de adviesraad migratie (ACVZ) en de Raad voor het Openbaar Bestuur pleiten dan ook voor kleinschalige opvang van asielzoekers.

Waarom vragen gemeenten dan geen hulp van het maatschappelijk middenveld, zoals kerken, niet alleen bij de opvang van Oekraïners, maar ook bij de opvang van asielzoekers en statushouders? De dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland wil plaatselijke kerken inspireren om kleinschalige opvang te organiseren: werken aan draagvlak, activiteiten rond de ‘basisopvang’ en zo mogelijk slaapplekken realiseren.

Uit onderzoek van Kerk in Actie blijkt dat het kan. Een deel van de kerkelijke gemeenten kan bijdragen aan crisisopvangplekken. Velen zijn bereid om ook op andere manieren in actie te komen. Zoals door het openstellen van kerkgebouwen voor doordeweekse activiteiten als taalcafés en ontmoetingsavonden. Zo krijgen de vluchtelingen een warm welkom en worden ze wegwijs gemaakt in de plaatselijke samenleving. De vele wekelijkse voorbeden getuigen van de kerkelijke betrokkenheid bij mensen die huis en haard moesten achterlaten. Die kunnen kerken inbrengen in beraad met hun gemeente.

Kleinschalig is beter

Maar dat lukt alleen als er duidelijke afspraken zijn met de betrokken instanties: wie draagt welke verantwoordelijkheid? Op het gebied van documentatie kan de kerk bijvoorbeeld weinig. Ook moeten er heldere afspraken zijn over de financiering en het tijdspad: hoe lang moeten mensen ondergebracht worden en wie betaalt?

Op vrijdag 1 juli was ik samen met het managementteam van Kerk in Actie te gast in de gemeente Kampen. Daar zijn goede ervaringen opgedaan met het faciliteren van de opvang van Oekraïense vluchtelingen door de kerken. Zulke voorbeelden verdienen navolging. Kleinschalige opvang is eenvoudiger te realiseren en levert meer op: kwalitatief betere opvang en meer maatschappelijke acceptatie.

Tenslotte blijkt uit onderzoek van Kerk in Actie ook dat wat kerken nu al doen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen weinig verschilt van wat men bereid is te doen voor asielzoekers. Alles verandert wanneer je elkaar echt leert kennen. Bij Kerk in Actie kennen we talloze verhalen van kerkmensen die betrokken zijn bij gevluchte Syriërs, Afghanen of mensen uit Afrika. Zoals een Joods gezegde vrij vertaald luidt: ‘De nacht eindigt en de dag begint, als je in het gezicht van de ander je naaste herkent.’

Jurjen de Groot is algemeen directeur van de dienstenorganisatie van de PKN.

Lees ook:

De vluchtelingenopvang was al een worsteling toen de Hongaren kwamen

In de decennia na de Tweede Wereldoorlog ving Nederland meerdere grote groepen vluchtelingen op. Na het welkom komt steeds die ene vraag terug: waar laten we al deze mensen?

Particulieren die Oekraïners opnemen, verdienen meer hulp

Gemeenten werken hard aan opvang en de regering betaalt daaraan mee. Maar mensen die zelf hun huis voor Oekraïners open stellen, krijgen te weinig steun, waarschuwt Anton Stapelkamp, burgemeester van Aalten.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden