Opinie

Logisch dat medewerkers geen zin hebben in innovatie

‘Je moet als werknemer in minder tijd meer doen, of door automatisering, robotisering en artificial intelligence raken arbeidsplaatsen overbodig.’ Beeld Julian Stratenschulte/dpa

Veel werknemers hebben weinig zin in innovatie, kopt de krant. Maar dat blijkt vooral de wat klagerige mening van een klein aantal managers (587) over hun medewerkers en hun innovatiebereidheid. Om een vijftal redenen denkt L.J. Lekkerkerk dat die medewerkers groot gelijk hebben dat ze die zin niet opbrengen. Lekkerkerk is senior docent innovatiemanagement en organisatieontwerp bij de afdeling Bedrijfskunde, Radboud Universiteit Nijmegen.

Allereerst is het goed om te beseffen dat van de gestarte innovatieprojecten, inclusief organisatieverandering en invoering van nieuwe ICT, zo’n 70 procent mislukt.

Dat bezorgt zowel de initiatiefnemers als de medewerkers die pas later in het project betrokken raakten, een kater. Het zal regelmatig voorkomen dat ervaren medewerkers met verbetersuggesties komen, maar dat de manager met zijn planning in de hand roept ‘dat er nu geen tijd meer voor is’. De gedachte ‘ik heb het je gezegd, maar jij luisterde niet’ komt op. Het volgende project van deze manager krijgt nog het voordeel van de twijfel, maar als de geschiedenis van niet luisteren en mislukking zich herhaalt, maakt men geen zin meer.

Overbodig maken

Vervolgens noemt het stuk twee redenen voor innovatie: efficiency en kostenbesparing. Daarna moet je als werknemer in minder tijd meer doen, of raken door automatisering, robotisering en artificial intelligence arbeidsplaatsen overbodig. De belofte dat er geen ontslagen zullen vallen door zo’n project is bijna niet na te komen in de afdelingen waar arbeid is bespaard. Alleen als de lagere kostprijs tot meer verkoop leidt, blijft er werk voor het oude aantal werknemers. Men mag als dank voor de enthousiaste inzet in het innovatieproject dus harder werken of een WW-uitkering aanvragen. Wie heeft er zin om zijn baan overbodig te maken?

Ten derde zijn bij ICT-innovaties de voordelen voor de ICT-afdeling: in de vorm van lagere kosten voor licenties, ondersteuning en beheer. De gebruikers, die niet om het nieuwe systeem gevraagd hebben, worstelen zich door onvriendelijke schermen heen en zijn meer tijd kwijt dan voorheen. Zo krijgt elk ICT-project het logische welkom: ‘Wat hebben ze nu weer voor onzinnigs bedacht?’

Wat ook meespeelt is dat innovaties in verschillende hoeken van de organisatie ontstaan en grotendeels in de uitvoerende afdelingen worden ‘uitgerold’. En dat betekent dat ‘de vloer’ naast het gewone werk aan een waslijst aan innovaties zou moeten meewerken. Zelfs als alle innovaties op zich ‘lekker’ zijn, krijg je een 15-gangenmenu gewoon niet meer weg.

Nieuwe fouten

In het artikel staat terecht dat je voor innovatie tijd moet hebben of maken en dat het ook daaraan schort. Dat komt door een toename van uitvoerende flexwerkers en daar heb je qua innovatie niet veel aan. Waarom zou je die opleiden in de nieuwe machine, ICT of werkwijze als je ze toch binnenkort weer vervangt door verse flexers? De vaste kern moet hen telkens inwerken, hun fouten corrigeren en hun efficiencyverlies compenseren door zelf harder en slimmer te werken. Dan kan er ook nog eens een hoog ziekteverzuim optreden (denk aan burn-out in onderwijs, zorg en politie) en schaarste aan personeel op de arbeidsmarkt zijn. De capaciteit was al niet ruim meer omdat de lean-innovatie niet leidde tot ‘slank en lenig’, maar corporate anorexia als effect had.

Kortom, als managers klagen dat hun medewerkers weinig zin hebben in innovatie, dan hebben ze het daar zelf naar gemaakt. Lees eens een leerboekje met de titel ‘Innovatiemanagement’. Dat is een keurig gesorteerde stapel stenen waar andere innovatie-ezels zich aan hebben gestoten. Maak daarna alleen nog nieuwe fouten.

Lees ook:

Nederlandse werknemers hebben weinig zin in innovatie

Tijdgebrek is de belangrijkste reden dat werknemers vaak maar nauwelijks aan innovatie toekomen.

De overheid geeft miljarden aan innovatiebeleid op verkeerde manier uit

De bestaande miljardenregelingen om innovatie te stimuleren werken averechts, concluderen onderzoekers van het Centraal Planbureau.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden