commentaar

Lof en ongemak bij de Frans-Duitse as

Emmanuel Macron en Angela Merkel tekenen in Aken een hernieuwd vriendschapspact. Beeld AFP

Het is niet voor het eerst dat de Europese Unie moet worden aangezwengeld door de Frans-Duitse as.

Met de plechtige ondertekening in Aken van een verdrag dinsdag wilden de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel aangeven precies dat doen. Je kan dat als positief zien, als een nieuwe bevestiging dat de EU ook na het voorgenomen vertrek van het Verenigd Koninkrijk nog over voldoende energie beschikt om sprongen voorwaarts te maken. Maar het heeft ook iets ongemakkelijks.

Om positief te blijven is het goed dat Frankrijk en Duitsland hun band niet alleen afhankelijk maken van een persoonlijke relatie, maar dat in verdragen vastleggen. Die relatie zal niet altijd zo warm zijn als tussen Helmut Kohl en François Mitterand in het verleden, of Merkel en Macron op dit moment. Dat laatste is best verrassend: de voorzichtige en terughoudende Duitse lijkt in veel opzichten een tegenpool van de schijnbaar visionaire en expressieve Macron. Maar ze delen de overtuiging dat de EU nauwer moet samenwerken, onder meer op het terrein van defensie.

Het voorgenomen vertrek van het VK als EU-lid heeft echter wel wat veranderd. Want dat land zorgde geregeld voor tegenwicht tegen deze Franse-Duitse as. Bijvoorbeeld door steeds in twijfel te trekken of verdergaande vormen van samenwerking in Europa buiten de vervolmaking van de gemeenschappelijke markt wel écht nodig zijn. Dat zijn ook twijfels die Nederland soms heeft. Den Haag heeft vanwege het vertrek van de Britten de bakens al verzet, onder meer door een coalitie van kleinere landen op te bouwen die niets voelt voor een nauwer Europees begrotingsbeleid en een machtige Europese minister van economische zaken.

Obstructie-politiek

Maar als de Frans-Duitse as echt goed draait, zal het behoorlijk moeilijk worden het tempo te volgen zonder totale obstructie te plegen. De gevolgen van obstructie-politiek zijn binnen de EU nu al geregeld duidelijk, bijvoorbeeld doordat er geen Europees vluchtelingenbeleid van de grond komt. Op dat terrein liggen vooral Oost-Europese landen dwars, op andere terreinen kunnen dat weer andere landen zijn.

Te weinig energie stoppen in aanpassing van de EU aan de nieuwe werkelijkheid is onwenselijk, te veel energie kan tot fragmentatie leiden. Ziedaar het ongemak dat het verdrag van Aken ook oproept. Maar dat laat onverlet dat er lof voor moet zijn dat er in Europa nog leiders zijn die openlijk durven zeggen dat nauwere samenwerking toekomst heeft. En die, in alle eerlijkheid, ook terecht onder ogen zien dat als zij of hun opvolgers het niet eens zijn, het voor de EU wel heel moeilijk wordt te moderniseren.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Lees ook:

Verdrag van Aken lijkt op ondermijning Europa

Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, is weleens enthousiaster geweest. Op gereserveerde toon liet hij dinsdagochtend een waarschuwing horen aan de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron bij de hernieuwing van het Frans-Duitse vriendschapsverdrag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden