Beeld Trouw

SchrijverscolumnGerbrand Bakker

Literaire prijzen? Opdoeken die handel!

Ik zat eens in een jury samen met Rachel Cusk. Nee, het was zelfs zo dat Rachel Cusk en ik de gehele jury vormden. Een jury van twee mensen. Dat kan sowieso niet, maar het was nu eenmaal zo. Rachel Cusk is een Britse schrijfster. Nadat alles achter de rug was, kon ik de naam ‘Rachel Cusk’ niet meer horen. Als iemand - altijd een vrouw - mij zei dat ze haar boeken zo geweldig vond, begon ik al over te geven, zelfs zonder ooit een woord van Rachel Cusk gelezen te hebben.

Het was onze taak om de beste Ierse roman van het jaar te kiezen voor de Kerry Group Irish Novel of the Year. De Kerry Group is een voedingsmiddelenbedrijf dat zich daarnaast blijkbaar graag met literatuur bezighoudt. Buiten een over het algemeen moeizaam verlopende communicatie vormde het volgende het dieptepunt: Rachel Cusk wilde een bepaalde schrijfster de prijs toekennen omdat ze nog nooit een grote prijs had gewonnen. Mijn verstand stond er bij stil, en toen we na heel wat geharrewar tot een échte winnaar waren gekomen, weigerde ze de uitreiking bij te wonen en stond ze erop dat ik een tekst van haar over de betreffende schrijfster daar voor zou lezen. Ze wilde dat haar stem gehoord zou worden. ‘Dat zal niet gaan,’ zei ik naar waarheid. ‘Als ik jouw tekst voorlees, zal het lijken alsof zij de prijs gewonnen heeft.’ De oplossing was simpel: aangezien Rachel Cusk er niet was, heb ik de vrijheid genomen haar tekst aangepast voor te lezen.

Zo gaat dat in de literaire wereld. Nadat ik voor Trouw van 14 december een stuk geschreven had over de teloorgang van een literaire prijs, diende de volgende klucht zich alweer aan: de uitverkiezing van de NRC Lezersprijs 2019. 25 boeken, allemaal met vier of vijf ballen, waren uitgezocht door de recensenten van de NRC en daar konden de lezers op stemmen. Nu is het zo dat iedereen zich daar via de sociale media tegenaan kan bemoeien. Ik had een tweet kunnen schrijven met de oproep om op ‘Zwarte schuur’ van Oek de Jong te stemmen omdat dat zo’n mooi boek is. Iedereen kon dat doen. 

Akyol riep op twitter op ‘nog een poll te fucken’

Maar toen deed Özkan Akyol het. Özkan heeft meer dan 88.000 volgers en die riep hij op ‘nog een poll te fucken’ en op underdog Jan van Mersbergen te stemmen. Vrijwel onmiddellijk haalde Jans boek het boek van Bart van Loo in, dat tot op dat moment aan kop ging. Het grappige was dat toen gebeurde waarover ik eerder in deze column schreef: er werd niets gezegd over dingen die onterecht gebeurden. Van Mersbergen, de NRC, de uitgever van Jan, boekhandel Athenaeum, iedereen deed alsof zijn of haar neus bloedde en er werd slechts gemeld dat Van Mersbergen nu aan kop ging: het leek erop dat alles de verdienste van het boek zelf was. 

Pas toen Van Mersbergen daadwerkelijk gewonnen had, voelde hij de aandrang er op zijn weblog iets over te schrijven. In een lange tekst die defensief van toon was en waarin hij Akyol niet bij naam noemde en niet bedankte. Zelfs toen nog deed hij alsof het een samenspel was geweest van eigen inspanningen om stemmen te werven en andere dingetjes, in een nogal warrig betoog. (Wie dat nalezen wil, vervoege zich op dat weblog en zoekt de post van 18 december op.) De NRC meldde op 18 december wijselijk niets over de prijs.

De conclusie lijkt me onderhand wel duidelijk. Opdoeken. Alles. En als je wilt genieten van een wedstrijd gewoon naar het WK Schaatsen of handballen kijken. Daar wint altijd de beste.

Gerbrand Bakker schrijft met Franca Treur om beurten een column over lezen, schrijven en het literaire leven. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden