null Beeld

CommentaarVerkiezingen

Linkse samenwerking is juist nodig in de strijd tegen populisten

Het uitblijven van echte groei bij het linkse blok valt misschien wel het meest op in deze verkiezingsstrijd. Waarom hebben oppositiepartijen GroenLinks, SP en PvdA na vier jaar rechts regeringsbeleid zo weinig aantrekkingskracht? De traditionele verklaring hiervoor is dat Nederlanders zich altijd wat meer politiek rechts dan links van het midden begeven. Maar er zijn jaren geweest dat links substantieel hoger scoorde. Bovendien, dit jaar staan juist linkse thema’s als gelijke kansen en de verzorgingsstaat op de politieke agenda’s.

Maar GroenLinks en SP moeten hun uiterste best doen om de verkiezingsuitslag uit 2017 te evenaren, en de PvdA herstelt maar beperkt van de grootste verkiezingsnederlaag ooit.

Als het op links niet goed gaat, komt al snel de discussie over samenwerking op tafel. Sommigen bepleiten zelfs een fusie tot één grote progressieve volkspartij. Tussen 1969 en begin jaren tachtig werd dat geregeld geprobeerd met linkse akkoorden. Toenmalig PvdA-leider Joop den Uyl leidde na 1971 zelfs een heus links schaduwkabinet. Maar alle pogingen strandden.

‘Kracht ligt in diversiteit’

Femke Halsema (GroenLinks) probeerde het in 2005 opnieuw, maar toenmalig PvdA-leider Wouter Bos steeg fors in de peilingen en stelde dat juist de ‘kracht van linkse partijen ligt in diversiteit’. Vorig jaar verklaarden GroenLinks, SP en PvdA tot vreugde van hun achterban dat ze meer samen wilden optrekken. Maar daarna bleef het stil.

Tot GroenLinks-leider Jesse Klaver plotseling vroeg aan PvdA, SP en D66 een gezamenlijk akkoord te sluiten over onderwijs, een hoger minimumloon en milieumaatregelen. Hij kreeg geen bijval. D66-lijsttrekker Sigrid Kaag wil niet in een links blok zitten en SP-leider Lilian Marijnissen zei ook goed met ChristenUnie en CDA samen te werken. PvdA-lijsttrekker Lilianne Ploumen vond de verschillen met D66 te groot.

Toch zijn er inmiddels voldoende argumenten om wel aan een linkse progressieve samenwerking te werken. Inhoudelijk is een samenwerking niet onlogisch. Op sociale en milieukwesties zijn de overeenkomsten zelfs groot. Alleen over Europa heeft de SP een totaal andere opvatting. De drie partijen zijn afzonderlijk te klein om serieus politieke invloed te hebben. Het scenario is niet ondenkbaar dat ze straks in de Kamer verder wegzakken tussen drie grote rechtse partijen en een hele reeks one-issuesplinterpartijen.

Het CDA heeft eerder laten zien dat een fusie tussen drie partijen succesvol kan zijn. Een groot links-progressief blok zou weleens meer aantrekkingskracht op kiezers kunnen hebben dan drie kleine partijen. Als links de komende jaren politieke invloed wil uitoefenen en de populisten wil bestrijden, dan zullen ze de onderlinge samenwerking serieus moeten nemen. De kiezer en het redelijke midden zijn erbij gebaat.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden