Beeld Trouw

ColumnNelleke Noordervliet

Liever twijfel over het virus dan valse zekerheid

Mijn dagen lijken verdacht veel op sommige dagen in het pre-coronatijdperk. Ik werk sowieso al thuis. Ik wil er wat onder verwedden dat voor veel ouderen de dagen niet veel anders zijn dan ze waren. Minder bezoek misschien. Het verschil is dat het nieuws en de gesprekken worden gedomineerd door het virus. Het heeft zich niet alleen in veel lichamen gevestigd, maar in nog veel meer geesten. Het woedt op veel manieren.

Alle variabelen zijn uit de agenda weggevallen: vergaderingen van de ­besturen waarin ik zit, mijn leesclub, bioscoop- en theaterbezoek, lezingen, bijeenkomsten van verschillende netwerken, etentjes buiten de deur, mijn ‘fifty fit’-sportgroep en het belangrijkste van alles: het tweewekelijks oppassen op de kleinkinderen. Facetimen is een schrale, maar belangrijke troost.

Liefdevolle initiatieven

In de eerste dagen van beperkte ­bewegingsvrijheid zagen we veel saamhorigheid en liefdevolle initiatieven. Mensen begrepen de maatregelen, ­vertrouwden op Rutte en het RIVM en probeerden elkaar zoveel mogelijk te helpen. Mensen werken gehoorzaam thuis en zorgen daarbij voor de kinderen, die noodgedwongen ook thuis zijn en weinig met vriendjes kunnen af­spreken. Scholen hebben razendsnel geschakeld en geven online les. Meteen dinsdag een foto van kleindochter: eerste uur Frans. Schermpje met docent en Le programme d’aujourd’hui. We zijn massaal bereid dit virus met groot vertoon van solidariteit, wederzijds begrip en creativiteit tegemoet te treden.

Of we dat lang volhouden is de vraag. Hier en daar beginnen mopperkonten Albert Heijn de schuld te geven van lege schappen. “Waarom hebben jullie ze nou nog niet gevuld? Alles is toch in voorraad, beweren jullie?” Thuis hebben ze al twintig pakken pasta en alle blikgroenten van Hak in de kast, in de vriezer tien broden en vijf kilo kipfilet.

Momentum van staatsmanschap

Anderen trekken de ernst van de ­situatie in twijfel en vinden de maat­regelen knap overdreven. Weer een ­ander cohort vindt het nog niet overdreven genoeg en wijst erop dat het RIVM achter de feiten aan sloft. De ­Nederlandse politiek graaft zich langs de bekende scheidslijnen in en bestookt van daaruit de tegenstander met verdachtmakingen. De man die de ene dag de held van het volk is, wordt de volgende dag verguisd. Het is niet zeker of Mark Rutte zijn momentum van staatsmanschap en onaantastbaarheid zal behouden, maar duizend keer liever de rust van Van Dissel dan de pedante paniek van Baudet en de haatdragende negativiteit van Wilders.

Al lijken de dagen op het oog niet veel te verschillen van sommige ‘oude’ dagen, de overvloed aan informatie, de zwerftochten langs blogs en sites en tweets en wetenschappelijke speculaties trekt het opnemings- en bevattingsvermogen uit zijn voegen. Elk ­bericht heeft zijn ontkenning, elk feit, elk cijfer wordt achterhaald of tegen­gesproken. We weten eigenlijk zo weinig. Waarom raken sommige mensen die worden blootgesteld aan het virus besmet en anderen niet? Wat hebben die anderen wat de rest niet heeft? ­Wetenschappers proberen met onderzoek en interpretatie van gegevens meer greep te krijgen. Liever hun twijfel en hun hypotheses dan de valse zekerheid van zelfbenoemde deskundigen.

Schoonheid troost

We proberen wanhopig door de mist van potentiële slachtoffers heen in de toekomst te kijken en daar nog iets te zien wat op ons leven van gisteren lijkt. Dat we weer vrolijk met z’n allen op terrassen en in restaurants zullen zitten en elkaar omhelzen: het is bijna niet voor te stellen. Toch zullen de ­dagen van vroeger weer de dagen van later zijn. Alleen even ontdaan van sier.

Ik probeer het nieuws gedoseerd te verwerken, om bij alle hectiek nog enigszins het normale levensritme te bewaren, niet de hele tijd bezig te zijn met doemscenario’s. Ja, het zal lang ­duren, maar we zullen er veel van leren. Velen zullen er ook niets van leren, maar zo is de mens. Een feilbaar wezen dat zichzelf een god waant. Opeens denk ik aan ‘Van de schoonheid en de troost’ van Wim Kayzer. Trage televisie van twintig jaar geleden. Verstandig en origineel denkende en pratende mensen. Misschien moet ik daar maar weer eens naar gaan kijken. Schoonheid troost.

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelle’s en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden