Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Liever een overheid die goed gedrag afdwingt dan een die alle keuzes aan de consument laat

Opinie

Leonie Breebaart

Leonie Breebaart. © Maartje Geels
Column

Een voorhoede wist het vast al veel langer, maar dit jaar ontkomt geen krantenlezer meer aan het gevoel dat je geen stap kunt zetten zonder de planeet te ruïneren.

De zomer van 2018 dreigt de schuldigste te worden sinds mensenheugenis. Vliegreis geboekt? Dat kan echt niet meer. Barbecue organiseren? Heel slecht voor de luchtkwaliteit. Een bitterbal op het terras? Je zou toch geen vlees meer eten? En alsof dat nog niet erg genoeg is, kun je ook al geen geld meer trekken bij de Rabobank, de ING en de ABN-Amro. Volgens Milieudefensie zijn deze banken ‘structureel betrokken bij landroof, illegale ontbossing en gedwongen arbeid in de palmoliesector’. Ook dat nog.

Lees verder na de advertentie

Er zijn natuurlijk ergere dingen dan schuldgevoel - ontbossing bijvoorbeeld. Bovendien heeft datzelfde om zich heen grijpende schuldgevoel ook verheugende effecten: collega’s worden ineens veganist, vrienden schaffen een hybride auto aan. Velen beteren hun leven.

Liever een overheid die goed gedrag afdwingt dan een overheid die alle keuzes op het bordje van de consument schuift

Toch begint de suggestie dat het aan de consument ligt als deze planeet haar ondergang tegemoet gaat me enorm te irriteren. Het lijkt almaar meer een afleidingsmanoeuvre om overheid en bedrijfsleven buiten beeld te houden. Kent u dat gevoel, dat je braaf met je stoffen tasje naar de buurtsuper loopt, waar dan wel élke paprika in plastic gewikkeld is. Dat je je goeie geld uitgeeft aan een FSC- tuinbankje - red het oerwoud! - en daarna ontdekt dat de overheid nog altijd Maleisisch hardhout van dubieuze herkomst importeert. Dat je twijfelt over elk autoritje, en hoort dat de emissies van het zwaar vervuilende vrachtverkeer per boot niet worden meegerekend in de CO2-uitstoot van Nederland? Of dat je dus shampoo koopt die verantwoord lijkt, en dan ontdekt dat de bank die jouw betaling regelt betrokken is bij foute palmolie-ondernemers.

Homo ethicus

Wordt het niet eens tijd dat de overheid tenminste vervuilende en dubieuze producten als vlees en vliegen flink zwaarder belast? Dat klinkt voor de consument misschien nóg erger, want die krijgt de rekening gepresenteerd, maar zo wordt de vervuiler tenminste gedwongen duurzamer te produceren of zich te laten omscholen - er schijnt een schreeuwend tekort te zijn aan installateurs van zonnepanelen. En vooral: zo wordt de consument niet voortdurend in verzoeking gebracht om tóch weer die hamburgers, spek en paté in de boodschappenkar te laden of overstag te gaan voor dat belachelijk goedkope ticket naar Barcelona.

Waar wacht de overheid precies op? Protesten van de consument hoeven ministers Wiebes en Schouten dacht ik niet te vrezen. We zullen echt niet en masse met spandoeken naar Den Haag stormen om te demonsteren tegen een forse vliegtaks (niet die van Wiebes dus) of een vleestaks, die minister Schouten nog altijd niet nodig vindt. Natuurlijk is het vervelend als vliegtickets en hardhouten bankjes duurder worden, maar het innerlijk conflict tussen homo ethicus (red de planeet) en homo-economicus (zo’n ticket laat je niet liggen) voelt inmiddels als een veel zwaardere last. Liever een overheid die goed gedrag afdwingt dan een overheid die alle keuzes op het bordje van de consument schuift.

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar columns de actualiteit op filosofische wijze.

Lees ook:

Nederlandse banken financieren misstanden in de palmoliesector

ABN Amro, Rabobank en ING zijn structureel betrokken bij landroof, illegale ontbossing en gedwongen arbeid in de palmoliesector, meldt Milieudefensie.

Steeds vaker heb ik last van IBAN-shaming

Marjolijn van Heemstra vertelt over haar bezoek aan de Markt met een q, 'die duurzame supermarkt waar je voor alles het dubbele betaalt om zonder schuldgevoel naar buiten te lopen'. In de rij voor de kassa kwam ik een bekende tegen die haar ontgoocheling niet kon verbergen toen ze mijn groene pinpas zag. Zit jij nog bij ABN? Nog wel, stamelde ik, met de nadruk op nog.

Landroof onder bedreiging van vuurwapens: de palmolie-ellende begint nu in Afrika

In Liberia heeft een palmoliebedrijf duizenden hectares land ingenomen voor een plantage die zo groot moet worden als Overijssel.

Deel dit artikel

Liever een overheid die goed gedrag afdwingt dan een overheid die alle keuzes op het bordje van de consument schuift