Opinie Levenseinde

Levenseinde is juist humaan door euthanasie en sedatie

Het stijgende aantal mensen in Nederland dat sterft na euthanasie of palliatieve sedatie is niet zorgelijk, maar juist hoopgevend. Het wijst op vooruitgang in hulp rondom sterven, meent Hans van Dam, docent en consulent hersenaandoeningen en levenseindevragen. 

Stijgende aantallen euthanasie en palliatieve sedatie zorgen voor onrust. Dat zagen we tot voor kort bij euthanasie (die cijfers stegen tot vorig jaar), nu rondom sedatie. Toen onlangs bekend werd dat het aantal sedaties in tien jaar tijd was verdrievoudigd tot 35.500 (op totaal 160.000 sterfgevallen per jaar) kwalificeerden media en conservatieve groeperingen deze ontwikkeling onmiddellijk als zorgelijk.

Maar wat is hier nu precies zo zorgelijk aan? De aantallen? Onder meer, zo blijkt uit veel reacties. En dat is vreemd. Alsof stijgende aantallen euthanasie en sedatie verdacht zijn, staan voor oneigenlijke praktijken. Terwijl er een veel meer voor de hand liggende en vooral hoopgevender andere reden is: de cijfers verwijzen eerst en vooral naar vooruitgang in de hulp rondom sterven, in de zin dat het ernstige lijden in de aanloop naar het stervensuur scherper wordt gezien en er toenemende bereidheid is dit lijden met alle beschikbare middelen te verzachten, inclusief verlagen van het bewustzijn. Hetzelfde geldt voor de euthanasiecijfers. 

Discutabele termijnen

De stijging in de achterliggende jaren zijn eerder hoopgevend dan zorgwekkend. Kennelijk maken meer mensen gebruik van hun goede recht op persoonlijke grenzen en honoreren artsen die vaker. Niet dat cijfers zo hoog mogelijk moeten zijn, ze moeten zo hoog als nodig zijn. Zo bezien is het aantal sedaties mogelijk nog laag. Bijvoorbeeld doordat sedatie alleen mag bij een levensverwachting van maximaal twee weken. Maar waarom eigenlijk? Om het aantal sedaties tot een minimum te beperken? Hoe onrechtvaardig is een termijn?

Elke termijn is discutabel, want wie heeft de agenda met iemands sterfdatum? En los hiervan: moet iemand die in een uitzichtloze onhoudbare lijdenssituatie maar doorlijden als die arbitraire, fictieve termijn (nog) niet te stellen is? Lijden waarin dus ook nog eens het onafzienbare speelt en dat dus nog zwaarder is? Hoe (on)barmhartig kan de stervenszorg zijn? Lijden is lijden en waar geen ander middel rest dan een zwaar middel, dan moet dat.

Wat ik maar zeggen wil: sedatie wordt soms aangewend om aan euthanasie te ontkomen, maar gestegen cijfers van euthanasie en sedatie verwijzen eerder naar humanisering van het levenseinde dan naar oneigenlijke inzet, laat staan veronachtzaming van leven. Er staat veel op het spel. Euthanasie als persoonlijke keuze en sedatie als opheffing van laatste lijden zijn een kwestie van beschaving. 

Lees ook:

Palliatieve sedatie in tien jaar tijd verdrievoudigd

We sterven vaker in een diepe slaap en daar zijn zorgen over: is palliatieve sedatie niet een sluiproute voor euthanasie?

Tijd om het grijze gebied tussen euthanasie en palliatieve sedatie op te heffen

Palliatieve sedatie komt in Nederland steeds vaker voor, maar binnen de richtlijnen zijn er internationaal grote verschillen. Wim Graafland, niet praktiserend huisarts, pleit voor een gemeenschappelijke regeling, waarin ook euthanasie voor terminale patiënten wordt meegenomen: “Zo u wilt ‘euthanasie-light’.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden