Opinie Onderwijs

Lerarentekort? Neem een voorbeeld aan Denemarken

Ook Denemarken worstelt met een lerarentekort en heeft geen parttimers die meer zouden kunnen werken. Ze kozen voor een drastische maatregel om de werkdruk in de hand te houden. Iets voor Nederland?, oppert Johanna Popkema-van Bolhuis, intern begeleider in het basisonderwijs. 

Het onderwijs heeft last van een groeiend tekort aan leerkrachten. Dat wordt geweten aan een te hoge werkdruk, een tekort aan ontwikkelmogelijkheden, te weinig aanzien en te veel vrouwen in deeltijd. In het buitenland lijkt het allemaal beter geregeld, horen we vaak.

Maar het gras bij de buren is niet ­altijd groener. Neem Denemarken. Ook daar hebben ze te maken met feminisering van het lerarenbestand, dalende maatschappelijke waardering voor de leerkracht en een groeiend lerarentekort waardoor onbevoegden voor de klas staan of klassen naar huis gestuurd worden.

Wat ze er ook hebben, is een opleiding voor wie wil lesgeven aan leerlingen tot zestien jaar, die breed begint en afsluit met een specialisatie per vak. Dat is het systeem dat de Onderwijsraad vorig jaar voorstelde voor Nederland. Gaan leraren zich daardoor ontwikkelen en in andere vakken of op ­andere schooltypes lesgeven? Desgevraagd kunnen mijn Deense collega’s weinig voorbeelden noemen van leerkrachten die zich lieten bijscholen, wel mensen die lesgeven in vakken waarvoor ze niet opgeleid zijn. Een variant op onbevoegd lesgeven.

Overuren worden uitbetaald

Voordeel van dit systeem is dat je, omdat je meerdere klassen lesgeeft, geen vaste groep hebt en daarom soms tussenuren waarin je lessen kunt voorbereiden. Nadeel is dat die speciale band van een klas met de groepsleerkracht ontbreekt, ook bij jonge kinderen die eveneens verschillende leerkrachten per dag zien. Ook is het lastiger een goede invaller te vinden als je rekening moet houden met het vakgebied.

Wat ze in Denemarken bijna niet hebben, zijn parttimers. Het vergroten van een aanstelling is daar dus geen ­oplossing. De overheid heeft wel een andere maatregel landelijk opgelegd. Bij de onderwijshervorming een paar jaar geleden is ingesteld dat leerkrachten de hele werkdag op school dienen te zijn, van acht tot vijf uur. Het werk moet in die uren gedaan worden en mag niet meer meegenomen worden naar huis. Ook vergaderingen en oudergesprekken worden in principe niet ’s avonds gepland, dat is te duur. Overuren worden standaard uitbetaald. Voor de leerkrachten die ik sprak, was het even slikken, maar ze geven aan dat het uiteindelijk voor meer lucht gezorgd heeft.

Een dergelijke maatregel vereist een cultuuromslag, bij besturen, leerkrachten en ouders. Maar als we het hebben over werkdrukverlichting, is het de moeite van het onderzoeken waard.

Lees ook:

Grote steden maken noodplannen vanwege lerarentekort

De grote steden maken noodplannen om het lerarentekort te lijf te gaan. Die snelle lapmiddelen zullen echter niet volstaan. Over tien jaar zijn er nog steeds te weinig leraren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden