Opinie Onderwijs

Leraren zijn een radertje in een systeem geworden. Geef ons de regie terug

Geef leraren de regie terug, betoogt Hilde Sprangers, leerkracht in het basisonderwijs te ’s-Hertogenbosch.

Toen ik dertig jaar geleden het onderwijsveld betrad, had ik de vrijheid om mijn lessen naar eigen inzicht in te richten. Gestoeld op vier jaar gedegen hbo-opleiding had ik genoeg tools in handen om hiervan een succes te maken. Ik had de verantwoordelijkheid om bepaalde doelen te bereiken, maar bovenal had ik zelf de regie. Ik kreeg het vertrouwen van ouders en collega’s. Er was ruimte om mijn eigen talenten en creativiteit in te zetten en om verder te leren en ontwikkelen. Dat gaf veel voldoening. Wat een aantrekkelijk vak!

Nu, jaren van lesgeven verder, heb ik regelmatig het gevoel dat ik het niet meer kan. Leerkrachten moeten er mee leven dat ze altijd tekortschieten. We hebben de regie verloren. We zijn een radertje geworden in een systeem.

Er worden steeds hogere eisen aan kinderen gesteld. Zij moeten op steeds vroegere leeftijd presteren en liefst zo snel mogelijk leerstof beheersen want, we hebben haast. De leerdoelen worden steeds verder aangeschroefd. Wie bepaalt dat eigenlijk en waarom? En waarom slaat men de wetenschappelijke bewijzen, dat kinderen zich gemakkelijker zaken eigen maken als ze er aan toe zijn, in de wind?

Voortdurend toetsen

Om te controleren of kinderen de, niet door ons opgelegde, doelen wel bereiken, moeten wij hen voortdurend toetsen. En wanneer de resultaten tegenvallen moeten we plannen schrijven met nieuwe doelen. En die worden dan weer tussendoor getoetst en geëvalueerd. Dit alles gaat gepaard met analyses, grafieken, verslagen, kortom een berg administratie. We sturen jonge kinderen alvast maar met een pak huiswerk naar huis. Misschien helpt het. We moeten een zo goed mogelijk product afleveren aan de maatschappij, eruit halen wat erin zit. De school is een fabriek. Scholen worden afgerekend op hun opbrengsten. De prestaties komen in lijstjes in de krant.

Gevolg: in meer of mindere mate stress en angst bij kinderen, ouders, leerkrachten. En een onevenwichtige invulling van het leeraanbod, met veel nadruk op cognitieve prestaties. Geen tijd en aandacht genoeg om de kinderen te zien in wie ze zijn.

In mijn groep 8 heb ik vorige week verteld over de verschillende scholen in het voortgezet onderwijs. Op een horizontale lijn heb ik de hele reeks aan mogelijkheden in beeld gebracht. Ik heb kort gezegd verteld over kwaliteiten op het gebied van theorie en praktijk. Ik heb niet gesproken over hoger en lager onderwijs (gelukkig inmiddels achterhaalde termen), of beter en slechter, maar nadrukkelijk over gelijkwaardigheid van alle talenten. Maar de suf getoetste kinderen hebben zich allang een beeld gevormd over hoe ‘goed of slecht’ ze zijn. Als deze kwaliteiten gelijkwaardig en allemaal nodig zijn, waarom ziet het onderwijs er dan zo uit als het eruit ziet?

Laten we toch vertrouwen hebben in de natuurlijke ontwikkeling van kinderen. Laten we vertrouwen op de vaardigheden en eigen inzichten van leerkrachten om deze ontwikkeling, al dan niet met extra ondersteuning, te begeleiden. Laten we evenwichtige leerplannen scheppen met meer ruimte om te spelen, te creëren, te ontdekken, te bewegen. Laten we ophouden met kinderen te bestoken met een overmaat aan toetsen. Beperk de overdreven administratieplicht bij leerkrachten. Geef kinderen de tijd om te ontdekken wie ze zijn en hun talenten op welk gebied dan ook te ontplooien.

En laten we stilstaan bij de waarden die de wereld nu en in de toekomst nodig heeft.

Lees ook

Van basisschool tot universiteit, de werkdruk is totaal uit de klauwen gelopen

Van basisschool tot universiteit: overal staat de kwaliteit van het onderwijs onder druk vanwege de toenemende regeldruk in combinatie met te weinig mensen voor de klas. Docenten en een hoogleraar aan het woord over hun veranderende vak.

Waarom de prestaties in het Nederlandse onderwijs al jaren dalen

Het oplopende lerarentekort zet de kwaliteit van het onderwijs onder druk, waarschuwt vakbond Aob. Maar de prestaties van Nederlandse leerlingen glijden al veel langer af. Hoe komt dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden