Commentaar

Leraren moeten van alle kinderen verwachten dat ze beter kunnen presteren op de Cito

Basisschoolleerlingen uit groep 8 maken de Cito eindtoets. Beeld ANP

Op welk moment moeten leerlingen uit groep acht de Citotoets maken? In april, zoals de laatste vijf jaar gebeurt, of net als daarvoor in februari? De vraag werd deze week actueel toen het Centraal Planbureau (CPB) de voorkeur uitsprak voor februari. 

Dan zou de score direct kunnen meetellen bij het schooladvies en zouden alle twaalfjarigen een eerlijker advies krijgen. Ook degenen afkomstig uit een milieu waarin leren niet voor de hand ligt. Leerlingen die wellicht later pieken of die door leraren nogal eens worden onderschat. Terug naar februari: een advies dat aansluit bij de teneur in de coalitie.

Het is opvallend hoe snel de slinger in dit debat alweer de andere kant opzwaait. Tot 2015 regende het klachten over Citostress. De toets, ingesteld om het gevoelen van de leraar te spiegelen aan een objectief resultaat, was volgens velen ten onrechte uitgegroeid tot het eindexamen voor de basisschool. Juist de beter bemiddelde ouders kochten toetstrainingen in, een deel van de middelbare scholen trok zich niets aan van het basisschooladvies maar nam de Citoscore als norm. Terwijl die toets toch enkel een momentopname is.

Neem daarbij het feit dat scholen hun leerlingen al vanaf de kleutergroep volgen met toetsen: ook zonder eindtoets is het schooladvies objectief onderbouwd. Wie in april hoger scoort op de toets dan verwacht, kan alsnog een hoger advies krijgen. Tot zover de redenering die leidde tot de huidige praktijk.

Hoogopgeleide ouders

Het CPB legt terecht de vinger op een zere plek: het zijn vooral de kinderen van hoogopgeleide ouders die zo’n bijstelling naar boven krijgen. Maar het zou onverstandig zijn zo snel alweer een systeemwijziging in het onderwijs aan te brengen. Elf jaar terug concludeerde de parlementaire commissie onder voorzitterschap van Jeroen Dijsselbloem dat bij voorgaande vernieuwingen te weinig rekening was gehouden met wat de leraar aankan. Met dat argument moet uiteraard niet elk nieuw plan worden tegengehouden. Maar de les is wel: ga alleen aan de knoppen draaien als het overduidelijk voordeel oplevert. En dat is hier niet het geval.

Want ook al wordt de ongelijkheid nu blijkbaar vergroot doordat hoogopgeleide ouders eerder een gesprek aanvragen met de school over een hoger advies, in de oude situatie deed die groep dat via toetstraining. Ook toen kregen leerlingen met minder hoogopgeleide ouders minder vaak een hoog schooladvies, ook als zij op toetsen vergelijkbaar scoorden met andere kinderen.

Dat moet veranderen en daarom moet alle energie gestoken worden in een breder bewustzijn bij leraren van het nut om van alle leerlingen in de klas te verwachten dat ze beter kunnen presteren dan aanvankelijk gedacht. Dat werkt beter dan het terugdraaien van de tijd.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Lees ook: 

En nu moet de Cito-toets juist weer belangrijker worden, vindt het CPB

Volgens het CPB is de kans op een passend schooladvies groter als de eindtoets weer meer gewicht krijgt.

De eindtoets is zijn einde nabij

De eindtoets meet allang niet meer meet wat hij zou moeten meten, vindt columnist René Kneyber. “Wie hoger opgeleid is en ook meer geld te makken heeft, kan het systeem succesvoller bespelen en zo meer kansen creëren voor het eigen kroost.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden