OpinieLeerstoel Jodendom

Leerstoel Jodendom te belangrijk om te verdwijnen

null Beeld

Het is een slechte zaak dat de leerstoel Jodendom aan de Universiteit van Leiden wordt opgeheven, aldus godsdienstwetenschapper Margreet van Schie. De positie van de joden in het verleden kan ons zoveel leren in het heden.

In het interview met Judith Frishman las ik dat er na haar emeritaat geen leerstoel jodendom meer zou zijn (de Verdieping, 8 september). Is dat erg?

Ik heb zelf gestudeerd aan de faculteit godgeleerdheid van de Universiteit Leiden. Mijn grote vraag was hoe moslims leven, of overleven, in ons ‘domineeslandje’. Juist de colleges die betrekking hadden op de bijzondere positie van de joden door de eeuwen heen, gaven mij inzicht in de positie van moslims in Nederland en in Europa.

Zowel joden als moslims kwamen in Europa na een ‘valse start’. Joden werden vanaf hun bestaan als volk bestreden. Van de twaalf stammen bleef er eentje over. De gangbare ‘christelijke’ visie was dat zij Jezus Christus hadden vermoord. Wanneer zij zich bekeerden tot het christendom, werden zij niet geloofd.

Tweederangs burgers

Dit maakte hen tot tweederangs burgers. De toegang tot de meeste beroepen werd hun categorisch ontzegd. Dat dwong velen, tegen hun geloof in, in de geldhandel te gaan om vervolgens te worden weggezet als woekeraars. Ze werden ‘zondebok’ voor alles wat misgaat. Deze lijn is door te trekken naar de Tweede Wereldoorlog, die zorgde voor de massavernietiging van het Joodse volk.

De valse start van de moslims gaat terug naar de grote geleerde Hugo de Groot. Hij noemde Mohammed de ‘valsche profeet’. Afwijkende gebruiken en later de op de islam geïnspireerde terreurdaden vielen in een vruchtbare bodem. Het zijn nu de moslims die de positie van ‘zondebok krijgen’.

De positie van moslims is wel anders dan die van de joden. Zij hebben, godzijdank, de massavernietiging die de joden ten deel viel niet meegemaakt. Er worden immers, in het Westen althans, geen moslims vermoord of afgevoerd naar kampen. Wanneer een politicus zich grievend uitlaat over een islamitische bevolkingsgroep die wat hem betreft niet welkom is in Nederland, wordt hij gestraft door de rechter. Dat betekent niet dat moslims het makkelijk hebben in Nederland.

Wat kostbaar is verdient onze bescherming

Niet geaccepteerde minderheden zijn buitengewoon kwetsbaar, is de les van de geschiedenis van de joden. Zonder de kennis van het jodendom en alles wat daarmee samenhangt, is de wereld van vandaag niet te begrijpen, zeker niet de positie van minderheden als de moslims.

De leerstoel jodendom, met kennis van eeuwen over het volk en de religie, mag daarom niet verloren gaan. Zij is kostbaar, en wat kostbaar is, verdient onze bescherming. De suggestie van de universiteit dat ‘de Joden’ hun eigen leerstoel maar moeten betalen is kwetsend en illustratief voor hun positie in Nederland.

Lees ook:

Vertrekkend hoogleraar Judith Frishman: ‘Met Joden heeft Nederland nooit goed raad geweten, net als met moslims’

Juist nu er zo’n fel debat is over racisme, is het triest dat haar leerstoel jodendom wordt opgeheven, vindt hoogleraar Judith Frishman. Want de geschiedenis van de Joden zegt haar veel over de omgang met zwarten en moslims.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden