OpinieGezondheid

Leefstijlcoach doet vaak niet meer dan brandjes blussen

Laten we kijken wat de echte oorzaak is van overgewicht in plaats van mensen meteen naar de diëtist te sturen, bepleit verzekeringsarts Linda Battes.

Stel dat we eens op zoek gaan naar de oorzaak van overgewicht en hier een oplossing voor gaan bedenken. Zouden de leefstijlinterventies zoals die nu bestaan, dan nog deel uitmaken van de oplossing? Als ik naar de patiënten luister die op mijn spreekuur komen, dragen zij veelal allerlei psychosociale problemen aan die recent tot een ongezonde leefstijl hebben geleid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verlies van werk of eenzaamheid. Ook als ik naar programma’s op tv kijk, waarbij deelnemers gewicht willen verliezen, liggen er veelal allerlei trauma’s en life-events aan ten grondslag waardoor mensen meer zijn gaan eten (emotie-eten). Toch worden mensen massaal naar de diëtist, personal trainer of lifestylecoach gestuurd, want ook al is het probleem in de loop van jaren ontstaan, het gewicht moet er zo snel mogelijk weer vanaf.

Onlangs heb ik een opleiding afgerond waarbij ik heb geleerd om processen te analyseren en te optimaliseren. Wanneer er een probleem bestaat, is het essentieel om eerst op zoek te gaan naar de oorzaak en deze te elimineren, zodat het probleem zich vervolgens niet meer voor zal doen. In het geval van leefstijlinterventies wordt er alleen naar het probleem gekeken (ongezonde leefstijl), maar niet (of in mindere mate) naar de oorzaak. De hulpverleners lijken daarmee een zeker financieel belang te hebben om het probleem in stand te houden. Want zonder zwaarlijvige mensen is er geen werk, en dus ook geen geld te verdienen.

Hebben de leefstijlinterventies dan helemaal geen effect? Zeker wel. Op de korte termijn zijn de resultaten redelijk te noemen, maar op de langere termijn vallen mensen weer terug in hun oude, ongezonde gewoontes. Daarna kunnen ze wederom aanspraak maken op een interventieprogramma. Een zorgelijke situatie, als je het mij vraagt.

Eerst luisteren, dan handelen

De klacht waarmee iemand komt, is namelijk in veel gevallen niet het probleem dat moet worden opgelost. Ik zie als verzekeringsarts op het spreekuur steeds meer patiënten die diverse medisch specialisten hebben gezien vanwege somatische klachten, maar waar juist een psychische of sociale oorzaak aan ten grondslag ligt. Uiteindelijk is het efficiënter om aan het begin wat meer tijd te investeren om de hulpvraag helder te krijgen dan patiënten onnodig in het medische circuit rond te pompen.

Het is echter niet zo eenvoudig om een dergelijke anamnese af te nemen en scholing en ervaring hierin zijn essentieel. Binnen het sociale domein is deze expertise er wel en het zou een positieve aanvulling zijn op het huidige beleid ten aanzien van leefstijlinterventies.

Eerst luisteren, dan handelen. Wanneer de oorzaak van het probleem duidelijk is, dan kan er pas nagedacht worden over een passend oplossingsgericht traject voor de patiënt. Het zou heel goed mogelijk zijn dat we dan heel andere hulpverleners nodig hebben dan we nu massaal inzetten in de strijd tegen overgewicht.

Om hierin stappen te kunnen zetten is één ding van cruciaal belang, namelijk om als sociaal geneeskundige te worden gehoord door de collega’s van de curatieve sector. Daar begint het mee. Het feit dat er vrijwel geen sociaal geneeskundigen deelnemen aan de discussies over leefstijl is verontrustend. Het mooiste zou zijn om onze krachten te bundelen, de hulpvraag van de patiënt voorop stellen, en vervolgens met een frisse blik naar het probleem te kijken om de oorzaak aan te pakken. Maar zolang de huidige leefstijlinterventies een rijke bron van inkomsten blijven, zal er niks veranderen.

Lees ook

Je kunt iets doen aan obesitas, ook als het erfelijk is

Als je een genetische aanleg hebt voor zwaarlijvigheid, hoef je je daar niet bij neer te leggen. Integendeel: je moet in de benen komen en bewegen.

Tatjana Almuli viel 56 kilo af op tv, maar had bijna alles na afloop weer terug

In het RTL4-programma ‘Obese’ voeren mensen met ernstig overgewicht een strijd tegen de kilo’s. Het zijn vaak succesverhalen, maar helpt het programma de deelnemers ook op lange termijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden