Opinie Gezondheid

Leefstijl uit een prikje, of toch gezonder leven?

De overheid doet niet aan preventie van welvaartsziekten. De farmaceutische industrie zit echter niet stil, constateren cardioloog in opleiding Remko Kuipers en orthopedagoog Marjan Pasma. 

Het is feest in farmaland. Op het recente Europese cardiologencongres werden nieuwe richtlijnen ter preventie van hart- en vaatziekten gepresenteerd en de strekking is duidelijk: er is overweldigend bewijs voor het beschermend effect van ‘leefstijl in een pil’.

Hart- en vaatziekten zijn naast kanker de meest voorkomende doodsoorzaak in de westerse wereld. In Nederlandse ziekenhuizen worden dagelijks 730 mensen opgenomen vanwege hart- en vaatziekten en elke dag sterven zo’n 105 personen aan de gevolgen. Met enerzijds de steeds betere behandeling, en anderzijds de toenemende levensverwachting en het steeds vroeger optreden van dit soort welvaartsziekten, nemen de zorgkosten toe.

De huidige hypothese is dat hart- en vaatziekten het gevolg zijn van onbeïnvloedbare genetische factoren, zoals de hoogte van ons cholesterol en onze gevoeligheid voor suikerziekte, en beïnvloedbare leefstijlfactoren, zoals voeding, inspanning, ontspanning en milieuvervuiling. Het beïnvloeden van ‘onbeïnvloedbare’ factoren, onze genen, is weliswaar in ontwikkeling, maar is nog toekomstmuziek. Om hart- en vaatziekten te voorkomen zijn we voorlopig dus aangewezen op het stimuleren van een gezonde leefstijl of het behandelen van de gevolgen van een ongezonde leefstijl. 

 Fastfoodketens kunnen zich onbelemmerd vestigen

Uit angst voor inbreuk op onze ‘liberale waarden’ zet de politiek vooral in op de tweede optie. Daarnaast heerst de overtuiging dat leefstijl moeilijk te veranderen is. Een slecht argument; onderzoek heeft aangetoond dat leefstijl wél te beïnvloeden is, mits al jong wordt begonnen. Zo krijgen kinderen in ons omringende landen een gezonde schoollunch zodat ze de ongezonde gewoonten van hun ouders niet overnemen. De politiek werkt leefstijlaanpassing tegelijk tegen, bijvoorbeeld door fastfoodketens zich onbelemmerd te laten vestigen en met de accijnsverhoging op groente en fruit, een onbegrijpelijke miskleun.

Nederlandse artsen zijn dus vooral bezig met behandelen in plaats van voorkomen en daarbij krijgen ze hulp uit onverwachte hoek. Anders dan onze overheid heeft de farmaceutische in­dus­­trie de afgelopen jaren wél gewerkt aan een ‘preventieve oplossing’. In het huidige liberale klimaat blijkt therapietrouw aan een gezonde leefstijl voor de gemiddelde, en met name de ‘ongezondste’ Nederlander (in de sociaal-economisch laagste klasse) een moeilijke opgave. 

Hoeveel makkelijker zou het zijn als die gezonde leefstijl toegediend kan worden als pilletje of prikje? Die ontwikkeling heeft zich nu voltrokken. Zo is er een prikpil die slechts één of tweemaal per maand hoeft te worden toegediend, maar waardoor het slechte LDL-cholesterol daalt tot een waarde die bij vrijwel geen mens ‘in het wild’ wordt gemeten. Daarnaast is er een pilletje dat de uitscheiding van suiker, zout en water stimuleert.

Medicalisering ligt op de loer

De langetermijnvoordelen en consequenties, zowel vanuit gezondheids- als economisch oogpunt, van deze ‘leefstijlpilletjes’ zijn nog zeer ongewis. Zo zijn de onderzoeken uitgevoerd bij hoogrisicopatiënten en mogen ze dus niet gegeneraliseerd worden. Bovendien, waar hart- en vaatziekten verdwijnen als doodsoorzaak, verschijnt kanker. Desondanks is het logisch dat de farmaceutische industrie de mogelijke voordelen van haar ‘preventiepillen’ breed uitmeet. Medicalisering van onze samenleving ligt op de loer.

Het is de hoogste tijd dat serieuze belangenorganisaties – zorgverzekeraars, wetenschappers, artsen en eventueel politici – gaan nadenken hoe een gezonde leefstijl kan worden ingebouwd in onze ziektekostenpremies, verzekeringen, uitkeringen of zelfs cultuur. Die besprekingen dienen gevoerd te worden in afwezigheid van partijen – en hun lobbyisten – met tegengesteld belang, zoals de voedsel- en farmaceutische industrie. Hun betrokkenheid heeft al te lang tot mislukkingen geleid.Hier geredigeerde tekst uit QPS

Lees ook: 

De kloof groeit: de levensverwachting van hoogopgeleiden stijgt het snelst

Hoe oud iemand wordt en in welke gezondheid, wordt steeds sterker afhankelijk van het opleidingsniveau. Uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag naar buiten brengt blijkt dat de levensverwachting van 65-jarigen met een hogere opleiding sterker stijgt dan die van lager en middelbaar opgeleide leeftijdgenoten.

Het voorkomen van allerlei kwalen is wel degelijk beter dan genezen

Internist Yvo Smulders beweert dat intensieve leefstijlbegeleiding duur is en niet erg veel oplevert. Gewichtscoach Julia Hagoort vindt dat veel te zwart gedacht. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden