OpinieKlimaat

Laten we stoppen met het subsidiëren van kleine gasvelden

‘Nederlands gas eerst’ is niet de verstandigste strategie voor het klimaatbeleid, aldus Stephan Slingerland en Harro van Asselt.

Het kabinet wil de Nederlandse gaswinning uit de kleine gasvelden in de Noordzee voor laten gaan op gasimporten uit Rusland. Het geplande verhogen van de investeringsaftrek van bedrijven voor opsporing en winning van aardgas in de ‘kleine velden’ in de Noordzee van 25 tot 40 procent past daarbij. Ook verschillende onderzoekers pleiten daarvoor, met het argument dat Nederlands aardgas veel minder emissies oplevert dan Russisch gas. Toch is ‘Nederlands gas eerst’ op de langere termijn niet de meest verstandige strategie voor het Nederlandse en mondiale klimaatbeleid.

De discussie over de kleine gasvelden is bij uitstek een voorbeeld van het prisoner’s dilemma waar we met zijn allen voor staan. Het land dat het eerste besluit om zijn fossiele reserves in de grond te laten en zich alleen nog maar te richten op niet-fossiele energiebronnen loopt inkomsten mis. Het stelt daar uitgaven voor gasimporten en hogere emissies op de korte termijn tegenover, en krijgt daar alleen onzekerheid over toekomstige bronnen voor terug. Juist daarom houden landen elkaar vast en bewegen ze samen verder naar het bij lange na niet halen van de mondiale klimaatdoelstellingen. Want als Nederland zijn binnenlandse gas tot de laatste kubieke meter opmaakt, waarom zouden andere, minder rijke landen hun fossiele reserves dan onder de grond laten?

Gas-exit

Nu nog een keer investeren in het zoeken naar nieuwe gasvelden en daarvoor nieuwe infrastructuur aanleggen betekent dat Nederland zich wéér voor decennia vastlegt op fossiel. De hoeveelheid stranded assets – investeringen die nooit terugverdiend zullen kunnen worden op weg naar een toekomstige klimaatneutrale economie – zal daardoor alleen maar toenemen. Met het voortijdig sluiten van het Slochterenveld heeft Nederland al een eerste stap gezet op weg naar een gas-exit.

De aardbevingen in Groningen hebben burgers door heel Nederland erop voorbereid dat een transitie op de kortere of langere duur onvermijdelijk is en hebben hen aan het denken gezet over hoe hun eigen wijk aardgasvrij kan worden. Daarmee lijkt aardgas toch minder cultureel verankerd in de samenleving dan gedacht en is de basis van het draagvlak voor verandering al gelegd.

Indirecte subsidie voor fossiel

Het verlagen van de belasting over investeringen in de kleine gasvelden is bovendien een indirecte subsidie voor fossiel, volgens de definities van de World Trade Organisation. Dat is strijdig met internationale doelstellingen om dergelijke fossiele subsidies juist af te bouwen. De subsidie wordt ook niet genoemd in het nationale energie- en klimaatplan dat Nederland onlangs naar Brussel stuurde, terwijl daar wel andere subsidies voor fossiele energie in Nederland worden vermeld. Daarbij wordt de kanttekening gemaakt dat die ‘mogelijk in bredere zin tot een hoger verbruik van fossiele energie’ kunnen leiden.

Misschien moeten we daarom accepteren dat we tijdelijk meer gas uit Rusland gaan importeren met op de korte termijn hogere emissies. Dat zal de gevoelde noodzaak voor de stap naar een echt duurzame, fossielvrije energievoorziening alleen maar groter maken. De inzet daarvan is zeker hoog, maar de beloning voor durf en vastberadenheid om door de zure appel heen te bijten kan ook groot zijn: een land dat voorop loopt in technische, economische en ook sociale kennis van een afscheid van fossiel kan die kennis in de toekomst zeker exporteren. Voor een handelsland als Nederland is dat een buitenkans.

Daarom is het ontbreken van nieuwe gasvondsten in de Noordzee het afgelopen jaar misschien een blessing in disguise. Laat Nederland die kans benutten om winning uit de kleine gasvelden, zonder verdere subsidie, echt aan de markt over te laten.

Lees ook:

Een warm huis op waterstof in plaats van gas, is dat de toekomst?

Zeshonderd huizen van het dorp Stad aan ’t Haringvliet moeten switchen van gas naar waterstof. Hoogeveen wil ’s lands eerste waterstofwijk bouwen. Is waterstof de energiebelofte van de toekomst?

Nederland zal veel eerder en veel meer gas moeten importeren dan tot nu werd gedacht

De kleine gasvelden zullen veel minder gas opleveren dan Nederland denkt. De import die daardoor nodig is, leidt tot  extra uitstoot in de VS en Rusland en op zee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden