Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Landbouw zegt alles over beschaving

Opinie

Mathieu Wagemans

© Hollandse Hoogte, Flip Franssen
OPINIE

Als naast duurzame productie ook het beheer weer meetelt, krijgt landbouw een toekomst, schetst Mathieu Wagemans, raadslid voor de lokale partij Ronduit Open in Leudal.

Sieta van Keimpema stelt dat kringlooplandbouw niet de oplossing is voor de landbouw. Haar betoog is zowel scherp als eenzijdig en alleen al daarom is een reactie erop nodig. Centraal in haar verhaal staat dat allerlei maatregelen de kostprijs verhogen en dus bestaande problemen vergroten.

Lees verder na de advertentie

Laten we de zaak eens omdraaien en stellen dat juist de eenzijdige nadruk op de kostprijs de oorzaak is van de huidige problemen binnen de landbouw. Door nieuwe technologie kon de kostprijs worden verlaagd. Toepassing ervan was echter slechts mogelijk door schaalvergroting en specialisatie. Het platteland werd ingericht naar de eisen van een moderne landbouw. Veelzijdigheid en variatie moesten wijken voor eenvormigheid en monoculturen. Jachtigheid verdrong traagheid.

Burgers weten nauwelijks meer hoe hun voedsel wordt geproduceerd

De gevolgen kennen we: verlies aan biodiversiteit, een gigantisch mestoverschot, verzadiging van de bodem met fosfaat en stikstof en een ammoniakdeken over een groot deel van Nederland. Het centraal stellen van de kostprijs betekende verder een versmalling en verarming van de traditionele functies van de landbouw, namelijk voedselproductie en een verantwoord beheer van het platteland. Die laatste functie kwam onder druk te staan. Zorg voor natuur en landschap betekende een kostenpost. Het was economisch gunstig om de omgevingskwaliteit van het platteland te vernietigen. Landschapselementen waren een sta in de weg bij gebruik van moderne machines. Veel van wat maatschappelijk van waarde was moest wijken. De vooruitgang in economisch opzicht ging ten koste van de beheerfunctie van het platteland.

Gezinsbedrijven

Schaalvergroting hield verder in dat gezinsbedrijven moesten verdwijnen. Het aantal bedrijven is de afgelopen decennia gigantisch gedaald. Het was pijnlijk dat bestuurders van landbouworganisaties en politici van diverse partijen het belang van gezinsbedrijven telkens weer benadrukten en tegelijkertijd pleitten voor een beleid dat die bedrijven dwong tot beëindiging.

Juist door de eenzijdige aandacht voor het kostprijsdenken is een plattelandscultuur verdwenen waarin voedselproductie werd gecombineerd met circulair en duurzaam beheer van het platteland. De landbouw zorgde op het platteland ook voor verbinding, maar ging zich steeds meer ontwikkelen als een op zichzelf staande sector. Gevolg: burgers weten nauwelijks meer hoe hun voedsel wordt geproduceerd. Banden tussen producent en consument verdwenen. Supermarkten gingen de spil vormen in ons voedselsysteem.

Nu valt tegelijkertijd niet te ontkennen dat een sector niet kan voortbestaan zonder een economische basis. Terugkeer naar de landbouw van de jaren vijftig is niet aan de orde. De uitdaging is hoe een economische basis kan worden gecreëerd voor een landbouw die de duurzame productie van voedsel combineert met een rentmeesterlijk beheer. Dat vraagt nieuwe verdienmodellen en andere financierings- en organisatievormen. Het vraagt ook een grotere betrokkenheid en invloed van burgers bij de productie van hun voedsel en het beheer van hun omgeving. Buurderijen in plaats van boerderijen.

Zeker, daar zit een prijskaartje aan. En natuurlijk vraagt dat maatregelen over wie dat betaalt en hoe. Een gezin met een inkomen op bijstandsniveau zal daar weinig aan kunnen bijdragen. Maar de overgang van een eenzijdig economisch georiënteerde landbouw naar een maatschappelijk verantwoord systeem van voedselproductie, dient ook op maatschappelijke basis te worden gefinancierd en betaald. Landbouw dus als een agricultuur die past binnen een moderne samenleving en die recht doet aan de daarin levende opvattingen. Landbouw wordt zo de maatstaf van het beschavingsniveau van een samenleving.

Lees ook:

De kringlooplandbouw is helemaal niet reëel

Na de Houtskoolschets van Gerda Verburg en de visies van Sharon Dijksma (hoogproductieve landbouw redt het klimaat) en Martijn van Dam (afschaffing inkomenssubsidies) kwam de huidige minister van landbouw Carola Schouten onlangs met haar droomscenario: kringlooplandbouw. Aan de gepresenteerde visie ontbreekt weer eens één ding: praktische kennis van de landbouw, vindt Sieta van Keimpema, voorzitter van Dutch Dairymen Board.

Minister Schouten: Kringlooplandbouw is het onontkoombare antwoord

De wijze waarop Nederland voedsel produceert en consumeert is onhoudbaar. Het put de aarde uit en leidt tot verspilling. Landbouwminister Carola Schouten heeft daar een ‘onontkoombaar en sluitend antwoord’ op: kringlooplandbouw.

Deel dit artikel

Burgers weten nauwelijks meer hoe hun voedsel wordt geproduceerd