Beeld Trouw

ColumnLex Oomkes

Laatste column Lex Oomkes: Ideeën zijn met een loep te zoeken

Dat u wekelijks op deze plek een beschouwing(kje) van mijn hand vindt over een onderwerp uit de Haagse politieke actualiteit is te danken (of te wijten, mocht u dat prefereren) aan Willem Breedveld. Precies tien jaar geleden nam Breedveld afscheid van Trouw. Hij ging van zijn pensioen genieten en belde mij op. Met de hem typerende krakende stem werd mij te verstaan gegeven dat ik na al die jaren het niet met hem eens geweest te zijn en al die jaren discussie over politiek het maar eens moest laten zien. Ik moest één van zijn meerdere columns per week maar overnemen.

Tien jaar heb ik dat naar beste eer en geweten gedaan. Tot ergernis van velen van u en tot grote tevredenheid van een enkeling. Maar steeds ervoor wakend dat ik in de traditie van Willem zou schrijven. De keren dat ik me bij het denken over een onderwerp begon met me af te vragen wat Breedveld van het onderwerp zou hebben gevonden, zijn niet te tellen.

Willem kon helaas maar kort van zijn pensioen genieten. In oktober 2010 overleed hij. Bij die gelegenheid probeerde ik de lezer duidelijk te maken wat Breedveld in al die jaren werk en discussie op de politieke redactie er bij zijn collega’s instampte. Een politicus handelt en denkt vanuit ideeën. Willem hield in de jaren van machtspolitiek en toenemende hegemonie van het liberale marktdenken vast aan de overtuiging dat ideologieën, hoe bleek en armoedig soms ook, nog wel degelijk politici dreven. Elke zweem van cynisme, elke vooronderstelling dat ijdelheid of effectbejag de politicus zou drijven, werd door hem met de nodige felheid bestreden.

In die tien jaar is het moeilijker en moeilijker geworden dit uitgangspunt hoog te houden. Politiek en media zijn in een vreemde worsteling met elkaar verzeild geraakt, waarin inhoud en ideeën steeds meer naar de achtergrond raakten. Een proces dat al veel langer in gang was, maar de laatste tien jaar een beslissend station gepasseerd heeft. Verschillende politici kwamen de laatste jaren sterk opzetten, dankzij de media en minder dankzij een unieke set ideeën of een ideologie die iets toevoegde aan het politieke debat. Ze ageerden tegen het geldende stelsel en de politieke elite, dat maakte hen voor de door de moord op Fortuyn angstige en vooral verdedigend denkende media interessant genoeg. Wilders kan nog zoveel klagen over vooringenomen linkse media, hij bespeelt ze en neemt het verwijt een opportunist te zijn graag voor lief om met een onzinnige stelling (‘u speelt met levens’ of ‘de dictatuur van de 1,5 meter) toch een paar seconden in het NOS-Journaal te krijgen.

Het punt dat beslissend gepasseerd is, is dat ideeën en ideologie nog relevant waren. De grootste bek heeft nu de meeste aandacht. Uit de nog steeds heersende angst het verwijt te krijgen de stem van het gewone volk monddood te maken.

Het werkelijk inhoudelijke debat, waar ook Breedveld zo’n grote en wellicht beslissende waarde aan hechtte, is verdwenen. Nu stel je je kandidaat om het CDA te gaan leiden met niet meer dan de opmerking dat de regio er toe doet, of dat het parlement serieuzer te werk moet gaan. Als je een veelomvattend idee als leidraad presenteert ben je saai en dus kansloos. Dat degene die mij op deze plek opvolgt mag constateren dat ik veel te somber was.....

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Dit is zijn laatste politieke column. Lees de rest hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden