OpinieReferendum

Laat referendum over grondwet toe

null Beeld

Laten we hopen dat het wetsvoorstel tot invoering van een correctief referendum niet wordt aangenomen, stelt jurist en publicist Rien Seip. Het laat burgers meebeslissen, behalve als het écht belangrijk wordt.

Het wetsvoorstel tot invoering van een correctief referendum is op 26 januari door de Eerste Kamer aangenomen. Het gaat hier om een grondwetswijziging in zogenaamde eerste lezing. Dit betekent dat na de verkiezingen de nieuwe Tweede Kamer en de huidige Eerste Kamer de wijziging opnieuw in stemming gaan brengen. Voor definitieve aanname is dan een tweederde meerderheid nodig. Er is een nogal klemmende reden om te hopen dat het zover niet komt.

Het referendum is namelijk zwaar uitgekleed. Begrotings- en ­belastingwetten zijn uitgezonderd omdat dit het functioneren van de overheid zou kunnen ontwrichten. Verdragen zijn uitgezonderd omdat dit de regering internationaal in haar hemd zou kunnen zetten. Grondwetswijzigingen zijn uitgezonderd omdat de kiezer zich daarover al zou kunnen uitspreken bij de Tweede Kamerverkiezingen. Dit laatste ­argument staat mijlenver af van de realiteit.

Immers: verkiezingen gaan over zoveel andere wezenlijke onderwerpen dat ze totaal ongeschikt zijn om je ook over een grondwetswijziging uit te kunnen spreken. Deze referendumwet bijvoorbeeld: ik ben ­tegen, maar om dat te uiten zou ik conservatief moeten stemmen. Die prijs is mij veel te hoog. Kortom, dit voorstel ademt de sfeer dat je als burger mag meebeslissen, maar natuurlijk niet als het echt belangrijk wordt. Graag introduceer ik hiervoor het begrip governance supremacy. Onze politici zullen deze mentaliteit met kracht ontkennen, maar ja, dat gold ook voor white supremacy.

Een contract kan niet eenzijdig worden aangepast

En dan nog iets. Vanuit democratische optiek is het uitzonderen van grondwetswijzigingen niet minder dan een gotspe. De Grondwet is het meest basale document van de ­democratische rechtsstaat. Het parlement, de senaat en de regering danken hun bestaan eraan. Het respect voor onze grondrechten: neergelegd in de Grondwet. Onze Grondwet heeft daarom het karakter van een contract tussen het volk en de politiek, een ‘sociaal contract’. En een contract kan niet eenzijdig worden aangepast.

Als er dus één onderwerp is waarover de kiezer zijn uitdrukkelijke stem moet kunnen laten horen, dan is het wel een wijziging van de Grondwet. Zelfs als je in principe ­tegen het referendum bent, kun je met recht wel nog voor een referendum bij grondwetswijzigingen zijn. En niet correctief achteraf, maar raadplegend, vooraf en bindend. Welke politicus durft te breken met deze governance supremacy?

Lees ook:

Eerste Kamer stemt in eerste lezing voor correctief referendum

De Eerste Kamer heeft dinsdag voor het correctief referendum gestemd.De initiatiefwet van de SP kon op 39 van de 75 stemmen rekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden