null

OpinieRechtspraak

Laat ook een externe partij de rechtspraak van de Raad van State beoordelen

Beeld

Moet een rechtsprekend orgaan nu echt zichzelf gaan onderzoeken? Je moet er niet aan denken dat de Belastingdienst het zo had gedaan, betoogt studente filosofie en rechtsgeleerdheid Elvan Istanbullu. 

Naar aanleiding van kritiek op de Raad van State in de toeslagenaffaire zegt Nederlands hoogste bestuursrechter Bart Jan van Ettekoven: “De rechter had anders kúnnen, maar niet móéten handelen”. Dat uitgangspunt in het door hem aangekondigde zelfonderzoek belooft niet veel op te leveren voor de burgers die destijds hun recht zochten.

Het gehele interview lijkt erop gericht te zijn om de Raad van State bij voorbaat uit de wind te houden. Dit wordt gedaan door voornamelijk de strenge wetgeving als schuldige aan te wijzen voor de onredelijk uitpakkende rechtspraak. Wat stelt zelfstandige rechtspraak nu eigenlijk voor als een rechter bij toepassing van een wet, een daaruit volgend onredelijk resultaat vervolgens tot zijn eigen uitspraak maakt?

Het uit Frankrijk stammende en kennelijk door Van Ettekoven nog steeds beleden rechtsfilosofische ­beginsel dat ‘de rechters slechts de mond van de wet zijn’, geldt toch als allang achterhaald. De rechter is er natuurlijk wel om de wet te volgen, maar vooral om daarbij rechtvaardig recht te spreken. De rechter had dat wel degelijk móéten doen en wel met het beschikbare gereedschap van de algemene beginselen van ­behoorlijk bestuur. Meteen, van het begin af aan, niet pas na een bekering van jaren foute rechtspraak.

De rechtspraak is te lief voor de overheid, zo klinkt het al langer

Vervolgens zegt Van Ettekoven dat het bestuursrecht ervan uitgaat uit dat overheidsinstanties ‘rechtmatig te werk gaan’. Dat is vooral te hopen, maar als een burger met zijn bezwaar tegen een overheidsbeslissing naar de (bestuurs)rechter stapt, wil hij uitgaan van ‘gelijkheid van partijen’. Het al langer gehoorde verwijt dat de rechtspraak van de Raad van State bij voorbaat te lief is voor de overheid, krijgt door zo’n beginselverklaring nog meer kracht. Zo was bijvoorbeeld de veelgeroemde PAS-uitspraak van de Raad van State over de stikstofaanpak uiteindelijk ook weer te lief voor het bestuur.

Bovendien, moet een rechtsprekend orgaan nu echt zichzelf gaan beoordelen? Men zou er niet aan moeten denken als die werkwijze ook op de Belastingdienst zou zijn toegepast. Is een dergelijke beoor­deling ook niet in strijd met de gedachte van de trias politica? Laat dus ook een ander de Raad van State beoordelen.

Trouwens, krijgen de gedupeerd blijkende burgers, boven de natuurlijk vanzelfsprekende vernietiging van onrechtmatige aanslagen, ook nog een vergoeding wegens de schade die de rechtspraak heeft ­veroorzaakt?

Lees ook:

Raad van State onderzoekt eigen uitspraken na toeslagenaffaire: ‘Het had anders gekund’

De Raad van State gaat onderzoek doen naar zijn eigen uitspraken van de afgelopen jaren, om te zien of er naast de toeslagenaffaire mogelijk meer terreinen zijn waar de burger disproportioneel last heeft gehad van strenge wetgeving. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden