OpinieInlichtingenwet

Laat onze stem niet verloren gaan, ga niet akkoord met cosmetische aanpassingen van de sleepwet

De Tweede Kamer moet de uitslag van het referendum serieus nemen en oog hebben voor de zwakke kanten van de inlichtingenwet, schrijft Lotte Houwing van Bits of Freedom.   

Weet u het nog? Op 21 maart 2018 stemden we via een referendum tegen de invoering van de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv), beter bekend als de ‘sleepwet’. Uit de maatschappelijke discussie die aan het referendum voorafging bleek duidelijk dat er fundamentele bezwaren tegen deze wet bestonden, en hij werd dan ook door een meerderheid van de stemmers niet geaccepteerd. Het kabinet kwam met een voorstel voor een aantal kleine wijzigingen, die geenszins aan deze fundamentele bezwaren tegemoetkomen. De wet trad op 1 mei 2018 gewoon in werking.

Morgen wordt in de Tweede Kamer eindelijk het voorstel van de gewijzigde wet besproken. De verbeterpunten die in de maatschappelijke discussie naar voren kwamen, zijn tot nu toe genegeerd. Wij vinden het ontoelaatbaar dat de uitkomst van het referendum niet serieus wordt genomen. Het is nu aan de Kamerleden om alsnog naar dit duidelijke signaal te luisteren.

Enorme bak data

De volgende fundamentele bezwaren blijven overeind: het sleepnet zit nog steeds in de wet, waardoor inlichtingen- en veiligheidsdiensten op grote schaal stelselmatig mogen tappen en onschuldige burgers onterecht in het vizier van de geheime diensten komen.

Dit gebeurt ook bij de informantenbevoegdheid, die de diensten kunnen inzetten om direct toegang te krijgen tot gehele databanken. Voor andere ­bevoegdheden waarmee zij toegang tot een enorme bak data kunnen krijgen, gelden strengere waarborgen. Maar bij deze bevoegdheid niet.

De diensten mogen ook nog steeds gegevens van Nederlandse burgers, zonder dat ze die zelf hebben bekeken, delen met buitenlandse diensten. Ze geven zo de controle over die gegevens nagenoeg uit handen. Hoe kunnen ze zo garanderen dat onze rechten niet worden geschonden? En hoe zit het met het Nederlands belang? Er is zelfs geen voorafgaande toetsing door de toezichthouder, de Tib, vereist voordat deze gegevens kunnen worden uitgewisseld.

Kwetsbaarheden

Het is onverstandig dat onze geheime diensten gebruikmaken van software met onbekende kwetsbaarheden en deze niet bij de maker hoeven te melden. Hierdoor kunnen ook kwaadwillenden de kwetsbaarheden gebruiken om in systemen binnen te dringen.

Ten slotte is er een toezichtsgat. Terwijl de geheime diensten steeds meer internationaal samenwerken, is de toezichthouder gebonden aan nationale grenzen. Daardoor onttrekken een deel van het inlichtingenwerk en de gedeelde gegevens zich aan het toezicht. Daarnaast zijn oordelen van de toezichthouder, de CTIVD, niet bindend en is zij dus niet in staat de diensten, ­indien nodig, een halt toe te roepen.

Uit de rapporten van deze toezichthouder blijkt dat de diensten nu al, zonder dat het sleepnet is ingezet, meer gegevens verzamelen dan zij aankunnen. Extra waarborgen die ervoor zorgen dat zij gerichter gegevens verzamelen, zullen dus ook hun eigen werk ten goede kunnen komen.

De maatschappelijke discussie over hoe ver we vinden dat de geheime diensten mogen gaan in hun verzamelwoede, heeft niet meer dezelfde aandacht als rond het referendum. Dat is ook niet zo gek; het kabinet heeft de bespreking van de reactie van stemmers maar liefst twee jaar weten uit te stellen. Dat betekent niet dat mensen zich geen zorgen meer maken over deze wet.

Wij roepen de Tweede Kamer op om deze zorgen net zo serieus te nemen als de miljoenen mensen die twee jaar geleden naar de stembus gingen. Laat onze stem niet verloren gaan, ga niet akkoord met deze cosmetische aanpassingen, maar zorg voor een fundamenteel betere wet.

Lees ook:

Veiligheidsdiensten houden zich niet aan de regels van de ‘sleepwet’

De werkwijze van de AIVD en MIVD bij het onderscheppen van satellietverkeer is nauwelijks veranderd sinds invoering van de nieuwe inlichtingenwet. Dat is opvallend, omdat die wet extra regels stelt om de privacy van burgers te beschermen.

Justitie toegang geven tot versleutelde chatberichten is geen goed idee

Onze IT-infrastructuur is alleen maar onveiliger geworden. Sterke encryptie is broodnodig, aldus Ot van Daalen, promovendus aan het Instituut voor Informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden