Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Laat minister Wiebes de geschiedenis maar ingaan als The Carbon Terminator

Opinie

Irene van Staveren

Irene van Staveren © Maartje Geels
Column

Vorige week stond er een kraampje voor de Tweede Kamer waar je CO2-vervuilingsrechten kon kopen. Het was een actie om publiek en politiek bewust te maken van de lage prijs van die rechten. Verkoop van certificaten die het recht geven om een ton CO2 uit te stoten zou de prijs moeten opdrijven voor bedrijven. De actie had de veelbelovende naam carbon killer, CO2-vernietiger. 

Maar de organisatoren gaven meteen toe dat dat niet zou gaan lukken omdat de Europese markt waarop vervuilingsrechten tussen grote bedrijven verhandeld worden, enorme voorraden van zulke rechten heeft. Bij de start van die markt zijn veel te veel certificaten gratis uitgedeeld. 

Lees verder na de advertentie
Wat voordelig is voor individuele bedrijven hoeft voor ons als samenleving helemaal niet gunstig te zijn

Het gevolg is dat de prijs voor het recht om een ton CO2 de lucht in de blazen al jaren onder de tien euro ligt. Terwijl een certificaat minstens vijftig euro moet kosten om bedrijven ertoe aan te zetten om te investeren in maatregelen die de uitstoot serieus gaan beperken. Waarom dan toch die actie? Het bleek te gaan om de symbolische waarde ervan. Om een signaal af te geven dat de marktprijs van vervuilingscertificaten veel te laag is.

Dat die prijs veel te laag is om tot CO2-reductie te leiden, daarover hoeven we niet te discussiëren. Het gaat om een simpel kosten-batenplaatje voor bedrijven. Wachten met groene investeringen kan in het belang van bedrijven zijn zolang die nog een aardige voorraad ongebruikte certificaten hebben. 

En zelfs als certificaten gekocht moeten worden kan uitstel van uitstootbeperking goedkoper zijn wanneer de kosten daarvan in de toekomst lager zijn dan in het heden, bijvoorbeeld door goedkoper wordende technieken. Maar wat voordelig is voor individuele bedrijven hoeft voor ons als samenleving helemaal niet gunstig te zijn. We hebben namelijk in Parijs harde afspraken gemaakt over CO2-reductie.

Verkeerde richting

Het signaal van de carbon killer zoekt de oplossing in de verkeerde richting. Marktwerking gaat CO2 voorlopig niet duur maken. En de prijs stijgt ook niet voldoende als je dat heel hard wenst zoals sommigen tegenwoordig proberen met de Bitcoinkoers. Intussen hebben we wel te maken met de doelen voor CO2-reductie. En harde doelen vragen om harde maatregelen. 

Laten we de CO2-markt vervangen door een CO2-belasting of een jaarlijks dalende limiet met boetes

Zoals in de Amerikaanse staat Californië waar onder gouverneur Arnold Schwarzenegger wetgeving werd ingevoerd die veel meer groene energieproductie afdwong. Een markt met verhandelbare rechten - zonder een groot overschot - was daar slechts een onderdeel van. Denk bij harde maatregelen aan belastingheffing op CO2 en aan uitstootlimieten met boetes voor overschrijding.

Wat dit laatste betreft zijn velen van ons bekend met de wit-paarse enveloppe uit Leeuwarden, met daarin een boete voor een snelheidsovertreding. Niemand zou het in zijn hoofd halen om dit harde instrument te vervangen door een vrije markt in snelheidscertificaten. Een markt waarop je geheel legaal het recht kunt kopen van onthaastende weggebruikers om ongehinderd over 's heren wegen te scheuren.

Nee, laten we de CO2-markt vervangen door een CO2-belasting of een jaarlijks dalende limiet met boetes. En zodanig dat we uitkomen op vijftig euro per ton vervuiling. Dat levert de staatskas ook nog eens een mooi bedrag op om huishoudens te helpen van het gas los te komen.

Eigenlijk hoeft minister Wiebes van economische zaken en klimaat niets anders te doen dan hij met de Groningse gaswinning heeft gedaan: een ambitieuze grens stellen. En dat CO2-plafond invoeren via een taks of een limiet. Laat Eric Wiebes de geschiedenis maar ingaan als The Carbon Terminator.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie.

Lees ook:

De lage Europese prijs die Nederlandse bedrijven betalen voor hun CO2-vervuiling geldt als lachertje, al jaren. Vorige week startte daarom de protestcampagne ‘Carbon Killer’. Ondertussen maakt het kabinet plannen voor een eigen Nederlandse CO2-prijs.

Deel dit artikel

Wat voordelig is voor individuele bedrijven hoeft voor ons als samenleving helemaal niet gunstig te zijn

Laten we de CO2-markt vervangen door een CO2-belasting of een jaarlijks dalende limiet met boetes