Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Laat met ‘Nashville’ niet ook het debatklimaat uit de VS meekomen

Opinie

Mariëtta D.C. van der Tol

De Vrije Universiteit Amsterdam neemt afstand van de Nashville-verklaring, die medeondertekend is door vier medewerkers van de VU. Als statement heeft de universiteit voor het hoofdgebouw de regenboogvlag gehesen. © ANP
Opinie

De Nederlandse opstellers van de Nashville-verklaring realiseren zich vast te weinig in welke gepolariseerde context het debat over homoseksualiteit in christelijk Amerika zich afspeelt, schrijft Mariëtta van der Tol, promovenda aan de Universiteit van Cambridge.

Dat de Nashville-verklaring voor een eerste winterstorm zou zorgen is wellicht weinig verbazingwekkend. Het heeft veel weg van het strandvuur in Scheveningen, dat op allerlei plekken sporen heeft nagelaten. De wederzijdse handtekeningenacties zeggen misschien wel heel veel over het Nederland anno 2019. Een Nederland dat mensen aan de verschillende kanten van het debat zich graag zo anders zouden voorstellen, zowel onder Nashville-sympathisanten als onder vaandeldragers van de Regenboogvlag.

Lees verder na de advertentie

De inhoud van de verklaring, die voor velen ‘uit de tijd’ of ‘uit een andere wereld’ is, ook onder christenen, leidt tot stevige reacties. Het is van belang onder ogen te zien dat zowel de verklaring als de discussie importproducten zijn. De verklaring is opgesteld in de Verenigde Staten, waar een scala aan conservatieve kringen een enorme invloed heeft. De tekst is opgesteld binnen een duidelijk ideologisch kader. Het betrokken comité zet zich reeds lang in om bepaalde ideeën over man- en vrouw-zijn te promoten. Zulke ideeën gaan verder dan de Nashville-verklaring en kennen cultureel specifieke aspecten ten aanzien van bepaalde sekserollen welke in christelijke kring veelal als problematisch worden ervaren. Bovendien is de verklaring onderdeel van een bredere discussie over diversiteit en religieuze vrijheid in Amerika, die in het huidige politieke klimaat zeer gepolariseerd, geradicaliseerd en gejuridiseerd is.

Wellicht hebben de Nederlandse vlaggendragers van de Na­sh­vil­le-ver­kla­ring zich op de verschillen verkeken

Wat sommige religieuze gemeenschappen in Nederland delen met de (overigens intern verdeelde ‘Evangelical’) achterban van de Nashville-verklaring, is wellicht een gevoel dat de eigen identiteit wordt bedreigd door de voortgaande veranderingen in de samenleving. Historisch gezien ligt het voor de hand dat transnationale netwerken worden aangesproken. Zo deden eind negentiende eeuw allerlei katholieke, protestantse en socialistische gemeenschappen een beroep op een gevoel van een groter geheel, om zo om te kunnen gaan met spanningen en onzekerheden van de eigen en directe leefwereld.

Polarisatie

De cultuurstrijd rondom identiteit en de toekomst van de natiestaat zorgde voor enorme polarisatie en radicalisering. Grote uiterlijke symbolen en statements moesten de eigen stem kracht bijzetten. Dat woord ‘cultuurstrijd’ klinkt ook nu.

De vraag is of we in dit moeilijke debat op dezelfde manier moeten willen stigmatiseren zoals we dat in Amerika zien

Wellicht hebben de Nederlandse vlaggendragers van de Nashville-verklaring zich op deze verschillen verkeken. Maar los daarvan werd de diversiteitsstress de afgelopen dagen uitdrukkelijk zichtbaar in het publieke debat. Boude en generaliserende uitspraken aan bijna alle kanten van het debat – veroordelend, minachtend, haatdragend – droegen niet bepaald bij aan de inhoudelijke kwaliteit ervan. Het ene statement volgde op het andere, vlaggen werden gehesen, er werd een beroep gedaan op staatsrechtelijke instrumenten. Zulke reacties, hoe begrijpelijk ook, bevestigen een beeld van bedreiging en versterken een retoriek van ‘moedig staan waar je voor staat’. Het gevaar bestaat dat we in een spiraal van wederzijds ongemak, verdriet en woede terechtkomen waarbij de persoonlijke en intermenselijke dimensie allang niet meer op de voorgrond staat.

Misschien laat de Nashville-verklaring zien dat de diversiteit aan ideeën in Nederland over sekse en seksualiteit groter, ongemakkelijker en meer onverenigbaar is dan menigeen wenst. Het is de vraag of we in dit moeilijke en voor velen gevoelige debat op dezelfde manier moeten willen stigmatiseren zoals we dat in verschillende politieke discussies in Amerika zien. Kunnen we woorden vinden voor de menselijke maat, voor ieders kwetsbaarheid? Door elkaar ouderwets te verketteren wordt het er zeker niet eenvoudiger op. 

Lees ook

Kritiek op orthodox anti-homomanifest, OM doet onderzoek naar strafbaarheid

Het debat over homo’s en religie lijkt te verharden door ruime steun aan een erg behoudende mening. Enkele honderden orthodox-protestantse predikanten en prominenten hebben hun handtekening gezet onder de Nashville-verklaring, een Amerikaans document dat zich stevig uitspreekt tegen homoseksualiteit en betoogt dat ‘God het huwelijk heeft bedoeld als een levenslange verbondsrelatie tussen één man en één vrouw’. 

Nashvillers wilden progressieve PKN’ers tegengas geven

De discussie over homoseksualiteit in orthodox protestants Nederland houdt de gemoederen bezig. Volgens de ondertekenaars van de Nashville-verklaring is ‘Gods wil duidelijk’ en is in de kast blijven geboden. Wat ging er aan de verklaring vooraf?

Deel dit artikel

Wellicht hebben de Nederlandse vlaggendragers van de Na­sh­vil­le-ver­kla­ring zich op de verschillen verkeken

De vraag is of we in dit moeilijke debat op dezelfde manier moeten willen stigmatiseren zoals we dat in Amerika zien