Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Laat jonge kinderen spelen; schools leren schaadt hun ontwikkeling

Opinie

Sieneke Goorhuis-Brouwer

Kinderen spelen in het Vondelpark in de eerste lentezon. © ANP
opinie

Eén soort opvang voor alle peuters is alleen een goed idee als de nadruk niet op leren ligt, aldus Sieneke Goorhuis-Brouwer, emeritus hoogleraar spraak- en taalstoornissen bij kinderen.

Er bestaan in Nederland peuterspeelzalen, centra voor de kinderopvang en voorscholen voor peuters met een leerachterstand. Er wordt gepleit om deze drie in één vorm van opvang onder te brengen. Prima! De driedeling is op zichzelf al discriminerend. Hoe moet op een leeftijd van 2-4 jaar een leerachterstand worden vastgesteld?

Lees verder na de advertentie

Het is niet prima dat de eenduidige opvang de kwaliteit van de voorschoolse educatie moet hebben. In de vigerende praktijk is de voorschoolse en vroegschoolse educatie (VVE) gericht op cognitieve vaardigheden: beginnende geletterdheid en gecijferdheid.

De ambitie om gelijke kansen te creëren voor kinderen uit sociaal zwakke milieus dateert uit de late jaren zestig van de vorige eeuw. Blijvende effecten op de leerprestaties van kinderen konden echter niet worden aangetoond. Een analyse van vijftien jaar onderzoek naar de effecten van diverse voor- en vroegschoolse activiteiten laat ook geen ruimte voor andere conclusies. Of kinderen nu wel of niet deelnemen aan de voor- en vroegschoolse educatie, er zijn in groep drie nauwelijks effecten waar te nemen als het gaat om taal- en rekenvaardigheden, werkhouding, sociaal gedrag en welbevinden. Gemeten naar de beleidsdoelstelling - het bestrijden van achterstanden in het onderwijs - heeft ze geen effect gehad.

Kinderen die al vroeg moeten leren, al dan niet verpakt in spelletjes, vertonen aan het eind van groep twee minder sociaal gedrag en minder eigen initiatief

Plezierig en spontaan

Het huidige pleidooi voor één opvang voor alle peuters kan alleen effect hebben als VVE gaat betekenen: Verwonderen, Verkennen en Experimenteren. Dit betekent dat niet een schoolse aanpak voorop staat (leren), maar ontdekkend en creatief spel (spelen).

Er is een groot verschil tussen leren (soms spelend uitgevoerd) en spelen, waarvan jonge kinderen als vanzelf leren. Leren van spelen is plezierig en spontaan. Het is vrij van regels van buitenaf. Er is ook geen vooraf gesteld doel: spel ontwikkelt zich. De kinderen handelen volgens een eigen intern plan. In de verschillende spelvormen met andere kinderen wordt ook geleerd om rekening te houden met het perspectief van de ander. 

Leren daarentegen kent wel een vooraf gesteld doel: dat wat de leerkracht aan het kind wil leren. Het kind is niet vanuit zich zelf actief, maar moet volgend (al dan niet op een spelende wijze) handelen.

Faalangst

De kinderen die al vroeg moeten leren (al dan niet verpakt in spelletjes) vertonen aan het eind van groep twee minder sociaal gedrag en minder eigen initiatief dan kinderen die volop hebben mogen spelen. Ook worden kinderen, wanneer zij onvoldoende snel begrijpen wat er van hen wordt gevraagd, gestigmatiseerd naar vermeend problematisch gedrag en treedt faalangst op die tot vroege schoolverlating kan leiden. Dat lot treft vooral de achterstandskinderen. 

Alleen via een aanpak van Verwonderen, Verkennen en Experimenteren kunnen de vaardigheden die volgens business leaders voor de 21ste eeuw nodig zijn worden bereikt. Dat zijn:
Kritisch denken en beschikken over probleemoplossend vermogen.
Op verschillende niveaus kunnen samenwerken.
Snel switchen, maar je ook kunnen aanpassen.
Initiatief en ondernemerschap.
Zich goed kunnen uitdrukken, zowel mondeling als schriftelijk.
Informatie verzamelen en deze kunnen analyseren.
Nieuwsgierig zijn en voorstellingsvermogen hebben.

Vermomde schoolse aanpak

Het samensmelten van peuterspeelzaal, kinderopvang en voorschool is alleen een goed idee wanneer elke vorm van achterstandsbeleid buiten de deur wordt gehouden. Maar het risico dat juist het omgekeerde gebeurt en de schoolse aanpak, hoe spelend ook, vermomd zijn terrein naar steeds jongere kinderen uitbreidt is groot. Schools leren in welke vorm dan ook kan pas aan de orde komen vanaf groep drie. Als het eerder wordt ingezet, is het contraproductief en beschadigt het de ontwikkelingsmogelijkheden van het kind.

Lees ook: 
Zorg voor een voorziening waar alle peuters heen kunnen, bepleiten Rinda den Besten en Sharon Gesthuizen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Kinderen die al vroeg moeten leren, al dan niet verpakt in spelletjes, vertonen aan het eind van groep twee minder sociaal gedrag en minder eigen initiatief