Opinie

Laat het CDA 'normen en waarden' nu eens bij vluchtelingen tonen

Vluhtelingen bij het asielzoekerscentrum in Ter Apel.Beeld ANP

In verkiezingstijd verzinnen partijen allerlei maatregelen om de komst van vluchtelingen af te houden. Het stoort Frits Florin, voormalig beleidsadviseur van VluchtelingenWerk Nederland, dat het CDA de normen en waarden van het VN-Vluchtelingenverdrag niet verdedigt.

In hun ijver om bij kiezers de indruk te wekken dat men de komst en het verblijf van vluchtelingen met kracht wil afhouden, verzinnen partijen in deze verkiezingstijd allerlei maatregelen. Wel wordt, althans door democratische partijen, er telkens bij gezegd dat mensen hier moeten kunnen schuilen tegen vervolging en oorlogsgeweld, maar daarna volgen meteen een aantal voorstellen om dat recht in te perken.

Wat mij daarbij opvalt en stoort is dat er nooit verwezen wordt naar het eigenlijke waarom van het toestaan van verblijf van vluchtelingen. Het VN-vluchtelingenverdrag van 1951 gaat niet over asielverlening - het woord asiel komt in het hele verdrag niet voor - maar over de status van vluchtelingen. Eerst wordt er een definitie gegeven van wie vluchteling is ('gegronde vrees voor vervolging') en verder gaat het verdrag over de status, de rechten van zo'n vluchteling.

Gunsten

Als een staat de grondrechten niet kan of wil garanderen voor zijn burgers, dan moeten andere staten die plicht overnemen. Dit belangrijke principe vormt de basis van het Vluchtelingenverdrag van 1951 dat zo probeerde een les te trekken uit de Jodenvervolging. Het gaat volgens dat verdrag bij vluchtelingen dus om rechtsherstel. Partijprogramma's refereren eerder aan charitatieve gevoelens en daarmee aan een gunst. De nadruk ligt op wat wij al dan niet zullen doen, niet op bijvoorbeeld het recht op zelfbeschikking.

Laat ik een voorbeeld geven: CDA en SGP willen dus mensen van wie is vastgesteld dat ze in eigen land vervolging of een onmenselijke behandeling te vrezen hebben, zeven jaar (is nu vijf jaar) lang een 'ontheemdenstatus' geven. Deze mensen kunnen zeven jaar lang naar hun land worden teruggestuurd als onze overheid vindt dat het daar voldoende veilig is. Tegelijk eist men van hen dat ze hier integreren: de taal leren, werken, hun kinderen naar school sturen. Valt dat met elkaar te rijmen? Hoe breng je de motivatie op om je hele leven hier opnieuw in te richten en op gang te krijgen als je weet dat je al die tijd op de schopstoel zult zitten? En hoe moet het met kinderen die meestal sneller inburgeren dan hun ouders?

Wat de ouders en kinderen zelf vinden, hoe ze de situatie hier en in het land van herkomst inschatten - dat lijkt niet van belang. Ik denk dat deze stellingname vooral electoraal bedoeld is: kijk eens hoe keihard we zijn en hoe we proberen zo weinig mogelijk mensen hier te laten blijven!

Vluchtelingen

Het streven naar rechtsherstel vergt aanpassing van beide zijden. Het Vluchtelingenverdrag wil dat de rechten van de vluchteling ongeveer gelijk zijn aan die van ingezetenen. Vluchtelingen dienen zich aan te passen aan ons rechtssysteem, hoe moeilijk dat voor hen ook kan zijn. Van de bevolking van het ontvangende land wordt ook een aanzienlijke inspanning vereist: acceptatie en veel geduld en inspanning om de nieuwkomers bij te staan in hun nieuwe en ingewikkelde omgeving.

Die hulp zal door medeburgers gegeven moeten worden en dat kost veel tijd en moeite. Met dank aan en respect voor de duizenden vrijwilligers van VluchtelingenWerk. Want herstel van de rechten van vluchtelingen kan alleen als er vanuit de samenleving actief contact met hen gezocht en gelegd wordt. Dat er boven het hoofd van de vluchtelingen en van hun contacten in Nederland de dreiging hangt: je kunt elk moment teruggestuurd worden, maakt het voor beide partijen wel erg moeilijk.

Ik zou wensen dat een partij als het CDA de normen en waarden die aan het Vluchtelingenverdrag en aan andere mensenrechtenverdragen ten grondslag liggen, expliciet gaat verdedigen. Anders verwordt het vele praten over normen en waarden tot wazig moralisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden