null Beeld

ColumnIrene van Staveren

Laat de buffereis voor banken niet varen

Alle Europese banken moeten binnenkort voldoen aan strengere kapitaaleisen. Dat ­betekent dat ze hogere buffers moeten aanhouden. Een recente studie van het Centraal Planbureau (CPB) heeft uitgewezen dat dat voor Nederlandse banken niet nodig is. Let op: de studie komt niet van De Nederlandsche Bank (DNB), want die staat pal achter de hogere buffereisen. Maar waarom zou nu juist het CPB met zo’n studie ­komen? Je zou haast vermoeden dat de Nederlandse bankenlobby daar een gewillig oor voor haar bezwaar vond.

De banken in ons land willen die hogere buffers helemaal niet, want het betekent, in hun ogen, lagere winsten. Dat zeggen ze natuurlijk niet zo. Ze suggereren dat het klantonvriendelijk is, omdat de klant ervoor zou moeten betalen met hogere rentes op leningen en hypotheken. Maar klopt dat wel? Een Italiaanse studie hiernaar laat juist het omgekeerde zien: hoe hoger de buffers, des te lager de hypotheekrente.

In Nederland geldt dat wellicht nog meer. Want het verdienmodel van de gemiddelde Nederlandse bank zit in een product met een zeer laag risico: de hypotheek. Nederlanders zijn heel brave aflossers. Ons calvinistisch volkje laat nog liever gas en licht afsluiten dan dat het de hypotheek niet aflost. En al helemaal in deze tijden waarin een goedkoper koophuis of huurwoning niet te krijgen is. Niet aflossen betekent dan algauw dakloos worden.

Banken worden bijna slapend rijk van hun hypotheekklanten

Banken kunnen zich aan hun hypotheekklanten dus geen buil vallen. Tegelijk worden ze er bijna slapend rijk van door de woningcrisis. Nu de huizenprijzen elk jaar weer records breken en er veel meer vraag dan aanbod is, wordt de hypotheekportefeuille van de banken in ons land jaarlijks makkelijk gevuld. Sterker, ze werken zelfs mee aan de gekte op de huizenmarkt, want ook veel particuliere vastgoedbeleggers halen hun financiering bij de bank.

Volgens statistieken van de DNB is het totaalbedrag aan nieuwe hypotheken in de afgelopen anderhalf jaar gestegen van 5 naar 6 miljard euro. Twee derde van de hypotheeknemers sluit zijn lening bij een bank af, en slechts een derde bij een andere aanbieder. Dat is dus makkelijk verdienen voor de bank.

Juist omdat hypotheken een laag-risicoproduct zijn en ze er zo vreselijk veel van hebben, vinden de banken, met het CPB als hun spreekbuis, dat ze best wat minder buffers mogen hebben dan banken in andere landen die niet zo’n groot aandeel hypotheken hebben. De totale hypotheekschuld in ons land ten opzichte van het bruto nationaal product is zelfs een van de hoogste ter wereld. Dat klinkt zorgelijk, en dat is het macro-economisch gezien ook, maar juist niet voor banken. Als de volgende crisis uitbreekt, zal dat eerder tot een enorme daling in consumptieve bestedingen ­leiden, en dus tot baanverliezen, maar niet zo snel tot wanbetaling door huizenbezitters.

Kortom, de banken varen er wel bij, maar de economie als geheel niet. En daar zit het addertje: als de economie als geheel weer een crisis doormaakt, hebben de banken daar indirect ook last van: bedrijven gaan failliet, consumenten stoppen met consumptieve leningen opnemen, en beleggingen renderen niet meer. Juist daarom is het zo verstandig als banken wel degelijk een hogere buffer aanhouden. Want laten we eerlijk zijn, het kost hun niet erg veel moeite om te blijven verdienen aan hypotheken.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden