OpinieCoronacrisis

Laat de 1,5 meter los en zorg voor een intelligente exitstrategie

Beeld RV

De crisis door de verspreiding van het coronavirus biedt ook kansen voor verandering. Maatwerk is daarin de sleutel, aldus Jan Rotmans en Emmely Lefèvre, initiatiefnemers van het Break Out Team.

Nederland is er slim in gegaan met de intelligente lockdown. En we kunnen er nog slimmer uit komen: wat goed is moeten we behouden, wat beter kan moeten we veranderen. Daarvoor is een maatschappelijke omslag nodig: van angst naar vertrouwen en van beperkingen naar mogelijkheden.

Nu we het dagelijks hebben over het ‘nieuwe normaal’, kunnen we afscheid nemen van het ‘oude normaal’. Het oude normaal bevatte systeemfouten. Symptomen daarvan zijn sociaaleconomische ongelijkheid, machtsconcentraties van grootbedrijven, onderbezetting in de zorg, lerarentekorten en te weinig inclusie in de samenleving. Laten we deze crisis zien als dé tijd voor verandering. Dat is pas echt een intelligente exitstrategie.

Mensen gezonder maken

De eerste belangrijke stap is groepsweerbaarheid. Geen immuniteit, maar weerbaarheid. Oftewel preventie in plaats van behandeling. Mensen gezonder maken, als medicijn tegen het coronavirus. Wat we nu doen met (kwetsbare) mensen is het omgekeerde: we maken ze nog kwetsbaarder doordat ze niet naar buiten mogen, niet kunnen bewegen en vereenzamen. Eenzaamheid is een van de grootste ziekmakers en daarmee voor (kwetsbare) mensen nog schadelijker dan het virus zelf.

In de focusverschuiving van behandeling naar preventie is een grote rol voor paramedici als diëtisten en fysiotherapeuten weggelegd. Er moet daarnaast over de medische schotten heen worden samengewerkt tussen de verschillende disciplines. Complexe ziektes kunnen het beste vanuit meerdere medische disciplines worden gediagnosticeerd en behandeld. Samenwerking tussen disciplines biedt kansen voor mensen én voor nieuwe businessmodellen.

Meer eigen verantwoordelijkheid

De coronacrisis is immers niet alleen een zorgopgave. Het is ook een maatschappelijke en economische uitdaging. We mogen de samenleving dan ook niet aansturen op basis van alleen de capaciteit op de intensive care. Laten we voorkomen dat de schade van de aanpak groter wordt dan die van het virus zelf.

In dat kader snijden we ook het verschil tussen Kantiaans en utilistisch denken aan: willen we ieder mensenleven redden of willen we doen wat het beste is voor de grootste groep mensen? De strenge maatregelen tijdens de exitstrategie maken kwetsbare mensen nog zwakker en versterken de recessie. Met meer eigen verantwoordelijkheid kunnen binnen de kaders meer mensen elkaar blijven zien en meer bedrijven blijven draaien.

De sleutel tot succes daarbij, is maatwerk. Maatwerk helpt mensen goed om te gaan met risico’s. Focus en vertrouw daarom op het zelfsturende en zelforganiserende vermogen van groepen in de samenleving. En ontwikkel in het bedrijfsleven bedrijfs- en sectorspecifieke oplossingen die meer bewegingsruimte bieden, terwijl ze de privacy van mensen waarborgen.

Amsterdam is geen Groningen

Zo kom je tot een ander ‘het nieuwe normaal’ met maatwerk voor groepen mensen, regio’s en sectoren. Amsterdam is geen Groningen, jongeren zijn geen ouderen en kwetsbare mensen hebben andere voorzorgsmaatregelen nodig dan vitale mensen. Voorzichtigheid blijft geboden, maar we mogen vertrouwen op goede hygiëne en hoogwaardige medische test- en traceertechnologie.

Vertrouwen we daar op, dan is veel meer bewegingsvrijheid mogelijk. Laat de anderhalve meter los; het is tegennatuurlijk. Voor jongeren is nog meer vrijheid mogelijk. Geef hun bijvoorbeeld voorrang in uitgaansgelegenheden en laat ze kiezen of ze onderwijs op afstand of op school volgen. Allereerst omdat het risico van ziek worden voor jongeren lager is, maar ook omdat jongeren perspectief nodig hebben.

Deze crisis heeft de toekomst dichtbij gehaald: in een paar maanden kon ineens wat we in nog geen tien jaar voor mogelijk hielden. Laten we niet wachten tot alles weer tot rust is gekomen, laten we nu alvast de grote economische en maatschappelijke vraagstukken oppakken. Vanuit eigen verantwoordelijkheid, vertrouwen en mogelijkheden.

Lees ook

‘De coronacrisis biedt ook kansen voor de economie’

Los zes forse pre-coronaproblemen op bij het opnieuw optuigen van de economie, betoogt Govert Buijs. Daar kan Nederland het voortouw in nemen.

Van onervaren stagiaires tot geroutineerde verpleegkundigen: mbo’ers Mike en Isaura leerden veel van de coronacrisis

Mbo-stagiaires Mike en Isaura zagen met eigen ogen wat voor impact de coronacrisis had op een zorginstelling in Purmerend. De studenten werkten zich in korte tijd in, en zijn inmiddels onmisbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden