Opinie Inkomens

Laagbetaalde dupe van star toeslagstelsel

Beeld Trouw

Laat toeslagen over aan gemeenten zodat mensen met flexwerk minder vaak in problemen komen, bepleit Richard Moti, wethouder Werk en Inkomen en Nationaal Programma Rotterdam-Zuid.

Mensen met een laagbetaalde, flexibele baan kunnen niet rondkomen zonder inkomenstoeslagen. Maar de manier waarop we deze toeslagen in ons land hebben ingericht, brengt hen vaak in de problemen. Gemeenten kunnen dit oplossen.

Stel, je bent een alleenstaande ouder en hebt na jaren in de bijstand eindelijk werk gevonden. Op onze huidige arbeidsmarkt is de kans zeer groot dat dit een flexibele parttimebaan is, waarbij je meestal niet weet voor hoelang en voor hoeveel uur per week je daadwerkelijk werk hebt. Je maandelijkse inkomensplaatje ziet er dan als volgt uit: een wisselend salaris van de werkgever. Een aanvullende uitkering van de gemeente. Huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag, kinderbijslag en een kindgebonden budget van de Belastingdienst.

Al die stukjes inkomen worden op verschillende momenten in de maand op je bankrekening gestort. Zie dan nog maar eens op tijd je rekeningen te betalen. Je moet bijna boekhouder zijn om het financiële overzicht te houden. En zelfs als je het overzicht hebt, dan nog loop je het risico om in de schulden te raken.

Flexbaan is vaak de regel

Want juist bij flexibele parttimebanen is het eerder regel dan uitzondering dat je aan het eind van het jaar meer of minder uren gewerkt hebt dan waar je aanvankelijk op had gerekend. Je jaarinkomen was dus hoger of lager dan je had opgegeven en dus heb je van de Belastingdienst te veel of te weinig toeslag ontvangen. Bij te weinig toeslag betekent het dat je maandelijks niet hebt kunnen merken dat parttime werken financieel lonend is. En bij te veel toeslag moet je dat terugbetalen. Maar waarvan in hemelsnaam? Reserves heb je niet. De Belastingdienst heeft daar geen boodschap aan. Zij houdt in het nieuwe jaar gewoon je toeslagen in totdat de schuld is afbetaald.

En jij als alleenstaande ouder? Jij zit opeens tot over je oren in de financiële problemen en vraagt je af of je niet beter in de uitkering had kunnen blijven.

In Rotterdam heeft 56 procent van werkenden met een laag inkomen een tijdelijke of flexibele baan. Met een nul-urencontract, oproep- of min-maxcontract moeten ze elke maand maar weer afwachten hoeveel ze verdienen. Mensen met een parttimebaan ontvangen van de gemeente een aanvulling vanuit de bijstand. Vaak kunnen ze nauwelijks hun huur, kinderopvang en zorgverzekering betalen.

Altijd de pineut

Met een uitgebreid systeem van inkomensafhankelijke toeslagen proberen we dit recht te breien. Er is alleen een probleem: destijds is dit systeem ingericht voor mensen met een vaste baan, die elke maand hetzelfde inkomen krijgen. Iedereen met een flexibel inkomen ontvangt over een jaar genomen of te veel toeslag (en kan daarna fors terugbetalen), of te weinig toeslag (en zakt onder het bestaansminimum). Kortom: laagbetaalden met flexibel werk zijn altijd de pineut. Uitgerekend de groep die dit geld het hardste nodig heeft.

In 2018 heeft de Belastingdienst 12,9 miljard euro aan toeslagen uitgekeerd. Ik zeg tegen het Rijk: geef dat geld aan gemeenten. Maak gemeenten verantwoordelijk voor de inkomenszekerheid van hun inwoners. Laat ons een loket openen voor iedereen met een laag inkomen of een bijstandsuitkering en uitrekenen hoeveel toeslag deze mensen nodig hebben.

Deze expertise hebben gemeenten al in huis, want ze doen dat al sinds jaar en dag voor hun bijstandsgerechtigden. Deze aanpak voorkomt dat toeslagen uit de pas gaan lopen en er aan eind van het jaar een tekort of een overschot ontstaat. Ook is het meteen een gouden kans om het ingewikkelde toeslagenstelsel te vereenvoudigen en de Belastingdienst te laten doen waarvoor zij ooit is opgericht, namelijk geld innen.

Lees ook:

Het kabinet drukt mensen met schulden nog altijd dieper in de problemen

Het kabinet drukt mensen met schulden nog altijd dieper in de problemen. ‘Schandalig’, vinden deurwaarders.

Het kan dus tóch: gratis geld voor iedereen

Zo’n beetje iedereen profiteert van een basisinkomen, berekent het Nibud. Onduidelijk is of ongelijkheid afneemt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden