opinie

Kwalijk dat de NVVE Heringa gebruikt voor haar eigen zaak

Albert Heringa en zijn vrouw in maart vorig jaar, nadat de Hoge Raad zijn zaak verwees naar het gerechtshof in Den Bosch. Beeld ANP
Albert Heringa en zijn vrouw in maart vorig jaar, nadat de Hoge Raad zijn zaak verwees naar het gerechtshof in Den Bosch.Beeld ANP

Verbaasd en vooral verontwaardigd was Annemarieke van der Woude over de paginagrote advertentie van de NVVE naar aanleiding van de zaak-Heringa, de man die zijn stiefmoeder Moek hielp bij zelfdoding. Want tussen de regels door vraagt de NVVE eigenlijk aandacht voor haar eigen zaak, vindt de predikant.

Annemarieke van der Woude

Natuurlijk was Albert He­ringa, toen hij zijn hoogbejaarde stiefmoeder in 2008 hielp bij het sterven, te goeder trouw. Was hij dat niet geweest, dan had hij haar overlijden niet op beeld vastgelegd en die documentaire ‘De laatste wens van Moek’ twee jaar later aan de openbaarheid prijsgegeven. Het gerechtshof in Den Bosch doet morgen, tien jaar na dato, uitspraak of Heringa straf opgelegd zal krijgen.

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) grijpt zijn zaak aan om in een paginagrote ­advertentie nog eens duidelijk te maken wat zij al jaren bepleit: het recht van ieder mens op straffeloze stervenshulp. Zij doet dat onder het motto: ‘Niemand sterft alleen’. Dat is een onzinnige en onware uitspraak. Talloze mensen sterven alleen, gewild of ongewild. Wat de NVVE eigenlijk bedoelt, is: niemand zou alleen mogen sterven.

Ook ik kan zo'n naaste worden

Als het pleidooi van de vereniging ­behelst dat er meer geïnvesteerd zou moeten worden in palliatieve zorg, dat verzorgenden in een verpleeghuis vrijgesteld zouden moeten worden om te kunnen waken bij een bewoner die op sterven ligt, dat vrijwilligers in de terminale zorg meer maatschappelijke waardering zouden moeten krijgen, dan kan ik dat alleen maar van harte toejuichen. Maar dat bedoelt de NVVE niet met haar uitspraak. Zij bedoelt dat een mens die besloten heeft zijn leven te beëindigen, aanspraak zou moeten kunnen maken op hulp uit de naaste omgeving, zoals Albert Heringa die ­verleende aan zijn stiefmoeder.

Ineens voel ik mij aangesproken, want ook ik kan de naaste worden van iemand die weloverwogen besluit zijn ­leven te beëindigen. En dan zou ik het als een vorm van barmhartigheid moeten zien om deze mens te begeleiden naar de dood en mijzelf bezwaard moeten voelen als ik aan die wens niet tegemoetkom? Ik weet niet of ik kan wat de NVVE hier van me vraagt. Ik weet ook niet of ik het wil.

Een schrandere, geestige vrouw

Het is niet voor niets dat het Openbaar Ministerie een voorwaardelijke celstraf van drie maanden eist voor de handelwijze van Heringa. Hulp bij zelfdoding valt, net als euthanasie, onder de huidige euthanasiewet. De arts die zich aan de zorgvuldigheidseisen houdt, wordt uitgesloten van strafvervolging. En precies daar zit hem de crux: het levensbeëindigend handelen is voorbehouden aan een arts om redenen van veiligheid, deskundigheid en toetsbaarheid. En Heringa is geen arts. Het is goed gegaan bij zijn stiefmoeder, maar wat als zij was gaan braken? Wat moet een naaste bij iemand die sterven wil, maar niet dood gaat?

Daar komt nog iets anders bij. Moek was een schrandere en geestige vrouw, die haar overtuiging dat haar leven voltooid was, helder onder woorden kon brengen. Albert Heringa is een verstandig en integer mens en heeft niets gedaan wat zijn moeder niet wilde. Maar wat in die gevallen waarin aan deze voorwaarden niet is voldaan? Een psychisch ernstig zieke vrouw die haar ­vader of haar vriendin onder druk zet om haar te helpen bij zelfdoding? Een ‘stervenshulpverlener’ die niet belangeloos is? De NVVE wil hulp bij zelfdoding overlaten aan de vrije markt en vertrouwt erop dat de praktijk zelfregulerend is. Ik deel dat vertrouwen niet.

Solidariteit bedreigd

Voor Albert Heringa is het vonnis van het hof buitengewoon spannend. De NVVE vraagt in haar campagne aandacht voor zijn zaak, maar tussen de regels door vraagt zij eigenlijk aandacht voor haar eigen zaak. Dat de vereniging in haar advertentie onvermeld laat dat recht op hulp bij zelfdoding een bedreiging is voor de solidariteit tussen mensen – zoals alles wat overgelaten wordt aan de markt de verbondenheid tussen mensen aantast – vind ik kwalijk.

Annemarieke van der Woude is predikant van de Remonstrantse Gemeente Oosterbeek. Daarvoor werkte zij tien jaar als geestelijk verzorger in een verpleeghuis.

Lees ook:
De NVVE steunt de man die zijn stiefmoeder hiep bij zelfdoding.
Nu mensen op internet dodelijke pillen kunt kopen, moeten artsen hun rol herzien, betoogt psychiater Boudewijn Chabot.

Lees hier meer opiniestukken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden