Ideeën over de grens

Kunst: goed voor witwassen van geld en imago’s

Inzichten, geselecteerd uit internationale media en sites

Africasacountry, Artnet, Le Monde

De Afrikaanse kunstwereld, maar ook kunstkringen in Europa, hebben reden zich achter de oren te krabben door de Luanda Leaks, waaruit ook Trouw publiceerde. Het nieuws ging vooral over de vuile zaken van Isabel dos Santos, dochter van de voormalige Angolese president, miljardair en ex-baas van de staatsoliemaatschappij. Maar de berichten over haar verrijking op staatskosten slaan ook op haar man, Sindika Dokolo. Hun beider banktegoeden in Angola zijn inmiddels bevroren.

Maar er is geen beslag gelegd op de duizenden kunstwerken die hij in de Angolese hoofdstad Luanda beheert, zei Dokolo vorige week tegen ArtNet. Dokolo genoot internationaal prestige als kunstverzamelaar, mecenas, promotor van Afrikaanse moderne kunst, en als voorvechter van teruggave van kunst die onder dubieuze omstandigheden vanuit Afrika in westers bezit is geraakt.

Vragen over waar hij het allemaal van deed, kon hij niet waarderen. “Er is niets racistischer dan dat idee dat Afrikaanse elites Afrika’s probleem vormen”, bitste hij in 2015 tegen The New York Times – alsof er geen Afrikanen zijn die moeite hebben met kleptocraten. De Afrikaanse site Africasacountry vindt het goed, alle media-aandacht voor de corrupte presidentsdochter en haar man, maar wijst erop dat Afrikaanse journalisten – ook in Angola – daar al jarenlang verslag van doen, wat westerse accountantskantoren niet verhinderde de corruptie te faciliteren, terwijl westerse universiteiten en andere instanties Dos Santos en Dokolo uitnodigden als eregasten.

Dokolo dook overal op – de Maastrichtse kunstmarkt, galerieën in Brussel, Londen, Porto en New York – als organisator van exposities. Of als kunstkoper, en niet alleen voor zichzelf: her en der kocht hij objecten die in Angola’s burgeroorlog (1975-2002) uit het Dundomuseum in Luanda werden geroofd en retourneerde ze. In 2017 steunde Dokolo zeventien Afrikaanse kunstenaars, met 20.000 euro elk, voor hun deelname aan de Documenta-tentoonstelling in Kassel.

Veel bewonderaars van Dokolo hebben grote moeite om afstand van hem te nemen. “Ik weiger mee te huilen met de wolven”, zegt een Afrikaanse verzamelaar tegen Le Monde. “Ik blijf aan zijn zijde”, zegt een ander.

Africasacountry is een andere mening toegedaan: “Dokolo’s inspanningen om kunst terug te halen en zijn patronage van Afrikaanse kunstenaars – hoe oprecht ook – wassen zijn imago schoon, terwijl ze kunst afhankelijk maken van vuil geld.”

Aeon

Ze was bij leven een liberaal kopstuk en nationaal ethisch kompas: de Amerikaanse antropologe Margaret ­Mead (1901-1978). Ze werd als 27-jarige op slag beroemd met ‘Volwassen worden in Samoa’, een enorme bestseller, die niet de wetenschappelijke pretenties had van later werk. Daarin wilde ze voor een breed publiek illustreren dat menselijk gedrag geen product is van genen of biologie, maar van cultuur. Het boek was ook een kritiek op de Amerikaanse omgang met seksualiteit, die ze afzette tegen de lossere mores op Samoa.

In 1981 kelderde Meads status door het boek van een andere antropoloog, Derek Freeman. Hij schreef een anti-Mead, zette haar neer als de ridicule moeder van cultureel relativisme en politieke correctheid. In feite, schrijft Sam Dresser op essay-site Aeon, was Freemans boek een nog veel slechter onderbouwd schot­schrift vol valse aantijgingen. Maar nog steeds verdedigen veel denkers uit de (evolutionair) psychologische hoek, van Steven Pinker tot Jordan Peterson, hun theorieën door zich af te zetten tegen de stropop die Freeman maakte van Mead.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden