Beeld Werry Crone

OmbudsmanEdwin Kreulen

Kun je een foto uit Auschwitz bij een nieuwskop over gaswinning zetten?

Een primeur over energie en gas krijgt een mooie plek op pagina drie. Maar wel onder de foto van de officiële herdenking van Auschwitz. Moet – en kan – de redactie vooraf bedenken dat deze combinatie gevoelig ligt?

De kwestie

Op dinsdag 28 januari plaatst Trouw op pagina drie een foto vanuit Auschwitz. Een grote groep regeringsleiders herdenkt in een optocht het feit dat het concentratiekamp 75 jaar geleden werd bevrijd. Dit nieuwsfeit was in de kranten van de zaterdag en maandag daarvoor onderwerp van vaak paginagrote producties, onder meer een interview met een overlevende, een beschouwing over de rol van het ‘kwaad’ en een themaverzameling van zeven pagina’s in de bijlage Letter & Geest.

De foto en het uitgebreide bijschrift nemen op dinsdag bijna de halve pagina in beslag. Daaronder brengt de krant nieuws uit een recent energierapport. ‘Grotere gasimport schaadt klimaat’, is hiervan de kop.

De standpunten

Verschillende lezers reageren. Ze vinden de combinatie van Auschwitz en de kop over gaswinning een ongelukkige, en vragen zich af: hoe dit heeft kunnen gebeuren? Het stuk over gaswinning had beter op een andere pagina geplaatst kunnen worden, zeggen twee lezers. Een van de brieven wordt geplaatst bij de lezersreacties.

De dienstdoend chef die de krant indeelde, wijst erop dat de foto er sterk uitzag en zonder meer geschikt was voor een plek voorin de krant. Pagina drie is de eerst mogelijke plek voor een grote foto. Omdat er al veel over de herdenking was geschreven, had de redactie besloten het in deze editie bij foto en bijschrift te houden. Pagina drie is echter ook bedoeld voor nieuws. In eerste instantie stond er onder de betreffende foto een nieuwsbericht gepland over de toename in het aantal gesprekken met de hulplijn bij zelfdoding. Nieuws van de krant dat de dagen daarop ook in andere media te lezen zou zijn. Maar juist omdat dit een ongelukkige combinatie leek, werd het gewisseld voor nieuws over de energievoorziening, een primeur van de economieredactie. De chef tekent aan dat veel berichten moeilijk combineren met de Auschwitz-herdenking. Ze kan zich de gevoeligheid achteraf wel voorstellen. Wellicht had toch de hele pagina voor de herdenking ingeruimd kunnen worden.

De chef van de avondploeg en een betrokken eindredacteur zeggen dat ze niet hebben stilgestaan bij deze combinatie. Dat is geen kwestie van haast, er is volgens de eindredacteur doorgaans wel tijd om stil te staan bij het totaalbeeld van een pagina. Het is hier simpelweg niet bij de avondploeg opgekomen. Ook de avondchef stelt dat pagina drie de plek is voor nieuws. Toch had ze achteraf een andere combinatie beter gevonden. De eindredacteur herkent ook de gevoeligheid, maar vraagt zich af of de krant met iedereen rekening kan – en moet – houden.

Oordeel

Dat Auschwitz en gas een gevoelige combinatie zijn, mag voor iedereen duidelijk zijn. Ook al gaan foto en nieuwsbericht over twee heel verschillende dingen. Dat achteraf gezegd kan worden dat er naar een andere combinatie had moeten worden gezocht, is ook helder.

Maar kennis achteraf zegt weinig, alleen de informatie op de avond zelf telt bij het beoordelen van deze beslissing. Op die avond heeft de redactie moeite gedaan om de foto van de Auschwitz-herdenking voor in de krant te krijgen. Terecht, want het is een iconisch beeld van gezamenlijke staatshoofden die de gruwelijkheden na 75 jaar herdenken.

Het zou jammer zijn wanneer dit beeld pas verderop in de krant te vinden zou zijn, waar het probleem van de combinatie overigens ook zou kunnen opduiken. Dat er geen uitgebreider verslag bij stond is te billijken, gezien de grote en kwalitatief indrukwekkende reeks artikelen die de herdenking voorbeschouwden.

Pagina drie is ook een pagina waar lezers het nieuws van de dag verwachten. Ook met hen moet de krant rekening houden.

De redactie heeft zich ingespannen om deze markante foto uit Auschwitz een goede plek te geven. Gruwelijkheden van dit concentratiekamp zoals het gasgebruik schrikken nog steeds een deel van de lezers op, ook wanneer ze lezen over gas in een heel andere context. Dat is begrijpelijk en getuigt opnieuw van de grote historische invloed van Auschwitz, maar is de redactie die een nieuwskrant moet maken niet aan te rekenen.

Trouw-ombudsman Edwin Kreulen bespreekt iedere week ­journalistieke dilemma’s en de ­werkwijze van de redactie. Heeft u zelf een vraag of kwestie? Mail naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden