OpinieHuisvesting

Krapte? Er is regelrechte woningnood in de stad

Er is een schrijnend tekort aan betaalbare woningen. Hoogste tijd om de verhuurdersheffing af te schaffen, aldus Martijn Balster, PvdA-wethouder Wonen, Wijken en Welzijn in Den Haag.

Tien provisorisch getimmerde kamertjes in de kille kelder van de Theresiakerk, voor vier ervan staan nog schoenen. Het is een typisch Oost-Europese gewoonte: je schoenen uitdoen voordat je naar binnen gaat, want de boel zou weleens vies kunnen worden. Het beeld is een moment aandoenlijk, maar dan dringt al snel weer de bittere werkelijkheid van uitbuiting en woningnood door. De rondleiding van onze Haagse Pandbrigade drukt mij keihard met de neus op de feiten.

Waarschijnlijk een aantal maanden lang heeft niemand op dit levendige kruispunt van de Haagse wijk Rustenburg-Oostbroek in de gaten gehad welke erbarmelijke taferelen zich hier hebben afgespeeld. Dertig slaapplaatsen in de parochiewoning, bedje naast bedje, en nog eens veertien in de kelder van de Theresiakerk: ze vormden het schamele onderkomen van arbeidsmigranten uit Oost- en Zuid-Europa. Honderd euro per persoon per week moesten zij hiervoor betalen; het is misbruik van de droevigste soort. Inmiddels heeft de Pandbrigade de boel ontruimd. Door overbelasting van de elektrische installatie was de situatie levensgevaarlijk.

Misbruik en uitbuiting

Helaas is dit geen incident. In Den Haag kunnen we niet langer eufemistisch van krapte op de woningmarkt blijven spreken. Het is regelrechte woningnood – op een markt waar misbruik en uitbuiting momenteel permanent op de loer liggen. Rustenburg-Oostbroek is een vooroorlogse wijk waar (illegale) overbewoning de leefbaarheid op het spel zet. Ruim 26 procent van de woningen wordt hier volgens recent onderzoek van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur louter aangekocht om te verhuren, veelal na splitsing in kamertjes en uitbreiding met dakopbouwen. In wijken als Laakkwartier, Spoorwijk en Transvaal (21 procent) is dat al niet veel anders. Ter vergelijking: gemiddeld bedraagt dit ‘buy-to-let’ in Nederland 5 procent, in de grote steden 10 procent.

Dit is ingrijpend voor de bestaande woningvoorraad. Reguleren op prijs en fatsoensnormen is daarom hard nodig. Invoeren van een zelfbewoningsplicht en een kamerverhuurvergunning, strengere aanpak van splitsing en verkamering, uitbreiding van de Pandbrigade en het aantal controles: we zetten extra in op handhaving. Dat kan dat andere probleem echter niet verbloemen.

Er is een schrijnend tekort aan betaalbare woningen. De vraag onder starters, ouderen, gezinnen en studenten is enorm. Daar komt de maatschappelijke opvang van kwetsbare doelgroepen nog eens bij. Nu al gaat 80 procent van de beschikbare voorraad sociale huur naar mensen met een urgentieverklaring. Nog maar 20 procent is beschikbaar voor de reguliere woningzoekenden. Wachttijden gaan richting de tien jaar.

Schaf de verhuurdersheffing af

Door gentrificatie van hipper wordende delen in centrumwijken als Schilderswijk en Stationsbuurt worden mensen met een krappe beurs gedwongen uit te wijken naar versleten stadsgebieden, waar de woonomstandigheden slecht zijn en illegaliteit dagelijkse kost is. Het zijn wijken waar de schimmel welig tiert: in sommige series portiekflats is geen sprake meer van fatsoenlijke huisvesting. Onderzoek toont aan dat inwoners van die wijken minder gezond en gelukkig zijn dan gemiddeld in Den Haag.

Mede door het Vestia-debacle is de investeringscapaciteit van de Haagse woningcorporaties inmiddels het laagst in Nederland. Het is dan ook niet meer gerechtvaardigd dat de verhuurdersheffing nog steeds bestaat: die ooit in crisistijd ingestelde miljardenafdracht van de corporaties om het begrotingstekort van het Rijk aan te vullen. Gemeenten waren toen solidair met het Rijk. Ik roep het Rijk nu op solidair te zijn met ons en de verhuurdersheffing af te schaffen, vooral nu het geld tegen de plinten van het Binnenhof klotst. De corporaties hebben die middelen keihard nodig om te investeren in betaalbaar wonen. 

Lees ook:

De Theresiakerk geeft een inkijkje in het leven van een arbeidsmigrant zonder geluk

Op de keukentafel van de parochiewoning staat een chocoladetaart, voor driekwart opgegeten. Daarnaast twee witte plastic bekertjes, met daarin een bodem koffie en een paar vroegtijdig verdronken peuken. Het onbedoelde stilleven is achtergebleven na het overhaast vertrek van de zoetekauwen.

Er is wél geld voor sociale huurwoningen

Woningcorporaties klagen over de verhuurdersheffing. Die brengt ze financieel in de knel waardoor ze niet kunnen bouwen, zeggen ze. De ‘Staat van de corporatiesector’ laat een ander beeld zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden