OpinieZorgkosten

Kosten lopen snel uit de hand, als we zorg overlaten aan de markt

null Beeld

Houd greep op durfinvesteerders in de zorgmarkt, stellen Sebastiaan Mastenbroek en Guido de Wert.

Sebastiaan Mastenbroek en Guido de Wert

Mensen met een kinderwens krijgen in het buitenland vaak behandelingen die niet bewezen effectief en soms zelfs overbodig zijn. Betrokkenen bij het regeerakkoord zullen ons artikel hierover, recent verschenen in vakblad New England Journal of Medicine vast niet gelezen hebben. Maar nu al meer dan een kwart van de totale overheidsuitgaven, zo’n 93 miljard euro, opgaat aan zorg en de zorgkosten alleen maar toenemen, zou het aanstaande kabinet lering moeten trekken uit de buitenlandse misstanden.

Als een patiënt in het buitenland zich voor een ivf- behandeling meldt, krijgt zij allerlei keuzes wat betreft ‘hulp’-technieken. Vergelijk het met een optielijst bij de aankoop van een auto. Wilt u dat wij een speciale microscoop gebruiken om de meest geschikte zaadcel uit te zoeken? Wilt u dat wij uw embryo’s een laser-behandeling geven waardoor ze makkelijker innestelen in de baarmoeder? Of wilt u dat wij uw embryo’s genetisch onderzoeken om de kans op zwangerschap te verbeteren? Kruis maar aan op de menukaart – à raison van honderden tot duizenden extra ponden of dollars. Per behandeling.

Niet één bewezen effectief

Een overheidsorgaan in Engeland onderzocht elf van dergelijke ‘hulp’technieken en concludeerde dat er niet één bewezen effectief is. Tegelijkertijd worden in Engeland bij driekwart van alle patiënten één of meer van deze ‘hulp’technieken gebruikt. In de Verenigde Staten is dit probleem zo mogelijk nog groter.

De onderliggende oorzaak is dat deze zorg in het buitenland vrijwel exclusief in privé-klinieken plaatsvindt. Daarbij krijgen investeringsmaatschappijen en durfkapitaal steeds meer invloed. Investeringsmaatschappijen nemen toeleveringsbedrijven voor deze klinieken over, maar ook individuele klinieken worden opgekocht en in ketens bijeengebracht. Dat is niet gek, want zoals consultancy-bureaus berekenden was de wereldwijde fertiliteits-industrie al in 2016 goed voor 16 miljard dollar en naar verwachting groeit dit tot 30 miljard in 2023. Een interessante investering dus.

Het gevolg is dat ‘bedrijvendokters’ steeds vaker de beslissingen nemen – en niet de echte artsen. En dat gaat ten koste van de patiënt, die behandelingen krijgt die vaak onbewezen effectief en soms zelfs bewezen overbodig zijn. Nederland is tot nu toe een positieve uitzondering op deze situatie. In Nederland worden deze niet-bewezen-effectieve ‘hulp’technieken bij ivf nauwelijks aangeboden. De belangrijkste reden daarvoor is dat de meeste Nederlandse ivf-behandelingen in publieke instellingen plaatsvinden. Maar ook de vergunningsplicht voor ivf-laboratoria, vaste tarieven en goed functionerende beroepsgroepen spelen hierbij een rol.

Juist hier de beste zorg

Collega’s krijgen in de spreekkamer wel steeds vaker van patiënten te horen dat zij ‘conservatief’ zijn. Omdat zij al die nieuwe methoden niet aanbieden, terwijl ze vlak over de grens in België of Duitsland wél te verkrijgen zijn. Deze patiënten, onder invloed van gewiekste marketing en alternatieve feiten op internet, beseffen niet dat ze juist in Nederland de beste zorg krijgen. Nieuwe methoden worden hier onderzocht op effectiviteit en als ze niet werken, of zelfs schadelijk blijken, aan de kant geschoven.

Maar ook in Nederland is er een toename te zien van, met name buitenlandse, investeerders. Er zijn meerdere partijen actief op de ivf-markt. Onlangs kocht het Tsjechische FutureLife in ons land drie klinieken op, de oud-premier van Tsjechië is grootaandeelhouder. Deze miljardair lag onder vuur omdat hij Europese miljoenensubsidies gebruikte om een luxe resort te financieren. De vraag is hoe zijn zorgbedrijf zich zal bewegen in het spanningsveld tussen omzet en kosten-effectieve zorg.

Het buitenland is in dit geval een goed voorbeeld hoe we de zorg níet moeten organiseren. Marktwerking is een bedreiging als winsten en hoge rendementen de overhand krijgen. Beter is het de regie te behouden.

Lees ook:

Partijen die Rutte III al beu waren, zien ook Rutte IV niet zitten

Van een verbeterde relatie tussen coalitie en oppositie is voorlopig nog geen sprake. De Kamer is vooral fel over de zorgplannen van Rutte IV.

Ombuigen in de zorg is nodig, om andere uitgaven mogelijk te maken

De inkt van het nieuwe coalitieakkoord is nog niet droog, of de linkse oppositie en de PVV keerden zich tegen de voorgestelde ombuiging van 4,8 miljard euro aan uitgaven in de zorg. Volgens de oppositiepartijen vallen deze bezuinigingen niet goed te praten. Het is de sector die al bijna twee jaar op haar tandvlees loopt om de coronapandemie te bestrijden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden