OpinieHumanitaire crisis

Kom Rusland en Turkije tegemoet om ramp in Noord-Syrië te stoppen

Het is cruciaal dat er op zeer korte termijn een wapenstilstand komt om de vluchtelingenstroom in Idlib een halt toe te roepen. Het Westen moet daarvoor de hand reiken, ook al levert dat gezichtsverlies op, meent Willem Bloem, die woonde  in Turkije en als adviseur werkte onder meer op het gebied van migratie, crisismanagement en terrorisme.

Van mijlenver heeft het Westen de huidige situatie in Noord-Syrië zien aankomen. Volgens Stef Blok en collega’s moeten de aanvallen op de bevolking in Idlib per direct stoppen en is een politieke oplossing de enige uitweg in Syrië (Opinie, 26 februari).

Maar het Westen heeft zichzelf onder druk gezet door zich te lang afzijdig te houden. De VS gaven het huidige strijdtoneel in Noord-Syrië prijs door de Koerden in de steek te laten. De EU heeft tot op de dag van vandaag geen idee wat ze met het migratievraagstuk aan moet, dat actueel is sinds het uitbreken van de burgeroorlog. En inmiddels zijn de belangen voor het Westen zo hoog opgelopen dat het nu alsnog onder druk moet acteren.

Humanitaire ramp

De rol van de EU in het vluchtelingenvraagstuk is niet los te zien van de humanitaire ramp in Noord-Syrië. Bijna een miljoen mensen zijn op de vlucht terwijl de grens met Turkije dicht zit en Europa ook niet zit te wachten op meer vluchtelingen. Had Europa zich aan de deal met Turkije gehouden, dan was er mogelijk meer ruimte in het huidige Turkse politieke landschap geweest voor vluchtelingen.

Met de deal die de EU en Turkije tijdens de migratiecrisis in 2015 onder druk sloten, leek het vluchtelingenvraagstuk even beantwoord. Het hoofddoel: het stoppen van illegale migratie tussen Turkije en de EU om vervolgens vluchtelingen uit Turkije gecontroleerd naar Europa te laten komen.

De deal werkte té goed. In Nederland gingen asielzoekerscentra alweer sluiten, omdat het aantal migranten sterk daalde. En sindsdien hebben EU-landen maar mondjesmaat vluchtelingen opgenomen uit Turkije, tegen de afspraken in. Ook binnen de EU zelf is solidariteit ver te zoeken: de recente beelden van overvolle vluchtelingenkampen en spanningen op de Griekse eilanden spreken boekdelen.

Ondertussen heeft Turkije 3,7 miljoen vluchtelingen op zijn grondgebied, die president Erdogan vanaf het begin inzet als politiek drukmiddel. Met als jongste actie het niet langer tegenhouden van vluchtelingen bij de grenzen van Turkije met de EU.

De toon is veranderd

De relatie van de EU en de Navo met partner en bondgenoot Turkije is moeizaam. Toen Turkije in oktober 2019 Noord-Syrië binnenviel, was de wereld te klein. De EU en de Navo bekritiseerden de invasie. Nu Turkije en Rusland in crisis zijn door de situatie in Idlib, is de toon veranderd. Het Westen probeert Turkije naar zich toe te trekken door het openlijk te steunen en de rol van het Syrische regime en Rusland te veroordelen. De EU-ministers erkennen ‘de enorme inspanningen’ van buurlanden in het opvangen van vluchtelingen en de Navo heeft openlijk haar steun aan Turkije uitgesproken.

Maar het Westen moet verder gaan. Cruciaal is nu dat er op zeer korte termijn een wapenstilstand komt om de schrijnende situatie in Idlib een halt toe te roepen. Dit betekent: onderhandelen met Rusland, een indirecte stap tot het aanhalen van de diplomatieke betrekkingen met het Syrische regime.

Omwille van de Syrische bevolking mag het Westen niet militair ingrijpen, maar moet het een wapenstilstand forceren. Om Rusland zover te krijgen, is onderhandelingsruimte noodzakelijk. De Russen deinzen niet terug voor sancties, maar gezien hun economische situatie zwichten zij misschien voor verlichting van de westerse sancties. Dit opent de deur naar een politieke oplossing. En het aangekondigde nieuwe Europees migratiebeleid kan op termijn meer onderhandelingsruimte bieden met Turkije, mits de EU zich ook aan haar afspraken houdt.

Deze ‘oplossing’ kan worden opgevat als gezichtsverlies, maar het Westen heeft zichzelf onder druk gezet en kan zo nu alsnog de humanitaire kaart spelen.

Lees ook:

Minister Blok: Rusland en Syrië, stop de humanitaire ramp in Idlib

De aanvallen op de Syrische bevolking in Idlib dienen per direct te stoppen, schrijven Stef Blok en twaalf andere ministers van buitenlandse zaken in dit opiniestuk. De enig houdbare uitkomst uit de Syrische crisis is een politieke oplossing.

Waarom Turkije boos is op de EU

De EU voelt zich gechanteerd door Turkije. Dat land voelt zich na de vluchtelingendeal van 2016 in de steek gelaten.

Als Turkije Assad echt wil stoppen, moet het langs de Russen

President Erdogan zwoer wraak, nadat het Syrische regime minstens 33 Turkse soldaten doodde. Maar de Russische president Poetin heeft hem klem gezet. Hij kan geen andere kant op dan de Russische.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden