Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Klimaatverandering en veiligheid zijn nauw met elkaar verbonden

Opinie

Marcel Hendriks

De Russische president Vladimir Poetin en kroonprins Mohammed bin Salman van Saudi-Arabië schudden elkaar de hand tijdens hun ontmoeting op het Kremlin, in juni van dit jaar. © EPA
OPINIE

We zijn te afhankelijk van olielanden en moeten sneller naar duurzame energie overstappen, meent Marcel Hendriks, voormalig kapitein-ter-zee van de technische dienst.

In het prachtige boek ‘De Zijderoutes’ (2016) beschrijft de Britse historicus Peter Frankopan de conflicten tussen Oost en West. Die draaien volgens hem al sinds de Romeinse tijd vaak om handelsbelangen en handelsroutes: producten zoals tarwe, zijde, pelzen, slaven, goud en zilver, specerijen en olie. De strijd om olie begon volgens Frankopan na de ontdekking van dit ‘vloeibaar goud’ in Perzië in het midden van de negentiende eeuw en duurt onverminderd voort.

Lees verder na de advertentie
Haast is geboden om de olie-ex­por­te­ren­de landen op z’n minst nerveus te maken

Marcel Hendriks

Het Westen had tot de val van de sjah in 1979 de overhand, maar daarna draaiden de rollen om. Wellicht was dat een rechtvaardige correctie op de mondiale krachtsverhoudingen, maar de wereld is er niet veiliger op geworden. Wie bezorgd is over de Russische herbewapening en schrikt van de wonderwapens die Poetin regelmatig aankondigt, moet bedenken dat die grotendeels zijn gefinancierd met geld uit de export van olie en gas aan het Westen. Dat geldt ook voor wie wakker ligt van de ontwrichting en de meedogenloze strijd in het Midden-Oosten met migratie en de politieke islam tot gevolg. Het draait om olie. Op de keeper beschouwd heeft het Westen zelf deze instabiliteit betaald.

Buyers market

Maar ook de olie-exporterende landen hebben niet alle troeven in handen. In 2014 stortte de prijs van ruwe olie plotseling in. Of het nu de schalie-olierevolutie was of ‘duistere’ westerse ­machinaties, de sellers market werd plotseling een buyers market. Waar eerst de olie-importerende landen elke prijs wilden betalen om hun economie draaiend te houden, zijn de olie-exporterende landen nu bereid met hun prijs te zakken om hun marktaandeel te houden. Nodig om hun regime in het zadel te houden. Een relatief lage prijs voor ruwe olie is de beste garantie dat Poetins wonderwapens niet van de tekentafel komen en de sjeiks in toom worden ­gehouden.

Die markt gaat onherroepelijk weer kantelen. De mondiale behoefte aan energie blijft toenemen terwijl de olievoorraden afnemen en er structureel te weinig wordt geïnvesteerd in het vinden en ontginnen van nieuwe bronnen. De markt lijkt die kant alweer op te wijzen. De olie-exporterende landen zullen dan weinig consideratie met hun klanten hebben en de verloren inkomsten zo snel mogelijk weer goed willen maken. De overmoed van de Russen, Saoediërs en Iraniërs is beangstigend en wekt de indruk dat ze denken aan het langste eind te trekken.

Energiewedloop

Er is maar één manier om te voorkomen dat de prijzen weer omhoogschieten. Het Westen moet haar energiegebruik verminderen, innoveren en meer duurzame energie op de markt brengen dan het aanbod van ruwe olie afneemt: noem het de energiewedloop.

De in Nederland voorziene Klimaatwet is daarom van groot belang voor ­onze veiligheid. Haast is geboden want voorlopig neemt het aandeel duurzame energie maar langzaam toe. Dat moet veel sneller om de olie-exporterende landen op z’n minst nerveus te maken: dat ze weleens met hun olierijkdom zouden kunnen blijven zitten. Dat ­alleen al zal tot meer samenwerking en minder confrontatie leiden.

Het besef dat klimaatverandering en veiligheid nauw met elkaar verbonden zijn, overstijgt traditionele links-rechts tegenstellingen. Voor een breed draagvlak helpt het de Klimaatwet aan te vullen met een veiligheidsdeel. In dat deel moet worden ingezet op een politiek-economische heroriëntatie van oost-west naar noord-zuid. Naar die ­gebieden en regio’s die potentieel veel duurzame energie aan Europa kunnen leveren.

Bovendien vraagt het om een nieuwe krijgsmacht. Extra investeringen zijn nodig om wapensystemen te ontwikkelen die minder fossiele brandstoffen gebruiken dan de huidige: weg van de grondstof waarover we zelf niet beschikken maar onze tegenstanders wel.

Trouw presenteerde dit jaar voor de tiende keer de Duurzame 100, de ranglijst van groenste denkers en doeners in Nederland. Lees hier alles over de mensen in de lijst en wat het afgelopen jaren opviel en leer wat je zelf kunt doen om duurzaam te leven.

Lees ook:

De Opec doet er wat druppeltjes olie bij na voorlopig akkoord

Vertegenwoordigers van oliekartel Opec en zijn bondgenoten bereikten in Wenen een voorlopig akkoord over een verhoging van de olieproductie. Of het ook tot een daadwerkelijk akkoord komt is nog de vraag na een verhitte nachtelijke bijeenkomst, waarin de olieminister van Opec-lid Iran tussentijds wegliep.

Deel dit artikel

Haast is geboden om de olie-ex­por­te­ren­de landen op z’n minst nerveus te maken

Marcel Hendriks