Micha de Winter (midden), voorzitter van de Commissie, overhandigt het eindrapport van de Commissie Onderzoek naar geweld in de jeugdzorg aan ministers Dekker (JenV) en De Jonge (VWS). Beeld ANP

Commentaar Jeugdzorg

Kinderen en jongeren in de jeugdzorg moeten veilig ergens terechtkunnen met hun verhaal

Met een stevige aanpak zouden moeilijke kinderen vast weer in het gareel komen. Dat was de leidende gedachte in de jeugdzorg in de jaren veertig, vijftig en zestig. En stevig aangepakt werd er, nou en of. 

Dat pedagogische principe maakte in de jaren zeventig plaats voor een milder klimaat, met meer aandacht en zorg voor kinderen die om wat voor reden ook uit huis geplaatst waren en die in een instelling of pleeggezin zaten.

Het eindrapport van de Commissie De Winter over misstanden in de jeugdzorg vanaf 1945, dat deze week uitkwam, verhaalt over ernstige misstanden als geweld, seksueel misbruik, pesterijen en psychische martelingen. De aard van die misstanden veranderde vanaf de jaren zeventig, net als het pedagogische klimaat. De overheid komt pas in de jaren negentig voorzichtig op het toneel, in de vorm van wet- en regelgeving en enige controle op naleving ervan.

Met de kennis en de inzichten van nu is een oordeel over het keiharde en liefdeloze regime in instellingen en pleeggezinnen van destijds, snel geveld. De vraag is of het pleegouders en werkers in de jeugdzorg is aan te rekenen dat ze kinderen die aan hen waren toevertrouwd, zo hard behandelden. Ze werkten immers in een sector waarin zo’n aanpak als heilzaam werd gezien.

Maar de verhalen van de kinderen van toen zijn te erg om de harde aanpak af te schuiven op de goede intenties van hun hulpverleners. Ook in een soft pedagogisch klimaat, met veel ruimte en weinig controle, kunnen misbruik, geweld en pesterijen plaatsvinden. Vooral de onmacht die uit de verhalen blijkt, is hartverscheurend. De kinderen konden nauwelijks ergens terecht met hun verhaal en niemand kwam kijken of het wel goed met ze ging. Post naar huis werd achtergehouden. Als ze al ergens terecht konden, werden ze niet geloofd. Of ze werden gestraft. Hierin ligt de grote waarde van het onderzoek van de commissie De Winter: dat voormalige pupillen van jeugdzorg met deze nare ervaringen zich eindelijk gehoord voelen, erkenning krijgen. De overheid heeft hierin iets goed te maken. Daarom mag ze zeker bijdragen aan het faciliteren van lotgenotengroepen.

Ook vandaag is er sprake van geweld en misbruik in de jeugdzorg, vooral tussen pupillen onderling. Het volledig uitbannen hiervan is vermoedelijk onmogelijk. Wel kunnen lessen getrokken worden uit de verhalen van toen. De aanbevelingen van de commissie sluiten daarbij aan. Oplettendheid en aandacht van personeel en pleegouders spelen een cruciale rol. Vooral is het van belang dat kinderen en jongeren ergens terechtkunnen waar ze in alle veiligheid hun verhaal kunnen doen en waar hun verhaal serieus genomen wordt.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden