Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kijk hoe de Britten bezig zijn zichzelf van de kliffen te storten

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman © Trouw
column

Het was een foto uit Amsterdam, maar het tafereel had zich ook elders in Europa kunnen afspelen. Een groepje demonstranten – gele hesjes, ja – doet een poging zich te verzamelen, maar waaiert uiteen in subgroepjes, van elkaar gescheiden door eenlingen die per megafoon hun particuliere evangelie staan te verkondigen, de ruggen naar ­elkaar toe. 

Een perfecte metafoor voor de volksopstand die her en der gaande is, of waarvan men droomt. Zoals het nu gaat, willen we het niet. Hoe we het wel willen, weten we niet.

Lees verder na de advertentie

Ook zonder opstand lijkt verwarring het trefwoord te zijn, kijk hoe de Britten bezig zijn zichzelf van de kliffen te storten: debatterend en ruziënd tot ze collectief in de golven zijn verdwenen. Voor- en tegenstanders van de brexit houden elkaar nog steeds in evenwicht, maar beide kampen zien niets in de deal van Theresa May. Slechts 13 procent van de bevolking steunt de premier. En wat moet het parlement nu dus doen? Geen idee, zegt 31 procent.

Meehuilen is iets heel anders dan serieus nemen

En zo ging May nog maar eens ontbijten in Den Haag, lunchen in Berlijn en op de thee in Brussel. Een leider, klem tussen de onvrede van boze burgers en de ­eisen van de politieke werkelijkheid. Ze is de enige niet. De Belgische premier Michel verloor zijn meerderheid in het parlement na een uiterst opportunistische aftocht van de ­N-VA, terwijl de Franse president Macron op zijn knieën moest voor zijn onderdanen: “Mijn enige zorg, dat bent u”.

Reële onvrede

Maar het zou een misverstand zijn te denken dat het gaat om May, ­Michel of Macron, wat hun tekortkomingen ook mogen zijn. De onvrede waar zij tegen aanlopen, geldt het systeem, zoals belichaamd door alle gevestigde partijen. En hoe ongericht en innerlijk tegenstrijdig die onvrede ook is, ze is reëel genoeg. Om te beginnen sociaal-economisch: in de mondiale zoektocht naar de laagste lonen zijn de werknemers degenen die betalen voor de stijgende winsten van de grote bedrijven. Daarbij zijn alom publieke diensten uitgehold onder het mom van marktwerking en zelfredzaamheid. Voeg culturele ontreddering als gevolg van migratie eraan toe, en het recept voor desillusie is compleet.

Het tragische is dat dit onbehagen de afgelopen jaren is geoogst door politieke rattenvangers van Hamelen, die voor elk complex probleem een simpele oplossing hebben. Uit de EU, grenzen dicht, eigen munt terug, de vaderlandse cultuur voorop, weg met moskeeën, adieu klimaatmaatregelen, publieke omroep aan banden, klaar. Dat dit in zijn uiterste consequentie leidt tot uitholling, zo niet afschaffing van de democratie, zal de kapers van het ‘volksverzet’ een zorg zijn – als het al niet gewoon hun bedoeling is.

Politici die in reactie zélf naar een geel hesje grijpen, alsof ze niet medeverantwoordelijk zijn voor de ­onvrede (Rutte, Buma), schieten zichzelf in de voet. Meehuilen is iets heel anders dan serieus nemen. Het populisme verdient een antwoord dat sociaal is en bezield, dat oog heeft voor het mondiale en het lokale, dat eerlijk is en inspireert.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees meer columns van zijn hand op trouw.nl/stevoakkerman.

Lees ook:

Theresa May: een koppige vrouw met onmogelijke missie marcheert voort

Na het sluiten van een akkoord met de EU ruim drie weken geleden beloofde premier Theresa May dat ze haar uiterste best zou doen om haar parlement er ook achter te krijgen. Het lijkt een onmogelijke missie. 

Deel dit artikel

Meehuilen is iets heel anders dan serieus nemen