OpinieTweede Kamerverkiezingen

Kieslijsten zijn verre van divers: de bèta’s ontbreken

null Beeld

Politieke partijen doen er goed aan om bij de samenstelling van kieslijsten voorkeur te geven aan kandidaten met een bèta-achtergrond, meent PvdA-lid en bèta Gerben Wierda.

Enthousiast doet Trouw (5 december) verslag van de grote diversiteit op de kandidatenlijsten voor de Tweede Kamerverkiezingen. Zeker, we moeten institutioneel racisme, genderdiscriminatie en seksisme bestrijden, en die problemen zijn echt. Maar gaat het over de inhoud, dan weerspiegelen de lijsten stuk voor stuk een monocultuur.

De lijsten worden namelijk zwaar gedomineerd door mensen die een gamma- of alfa-achtergrond hebben, en dan vooral gamma. Bij alfa hebben we het over bijvoorbeeld taal, communicatie, geschiedenis, en cultuur. Bij gamma over gebieden als sociologie, economie, rechten, organisatiekunde, internationale betrekkingen, en dergelijke. Het vrijwel volledig ontbreken van andere maatschappelijke achtergronden – met name van bèta: bijvoorbeeld wis- en natuurkunde, techniek, informatica – levert uiteindelijk een weinig divers gezelschap op in het parlement.

Ook de keuze vóór jong talent op de lijsten is begrijpelijk, maar het daarmee uitsluiten van diversiteit aan maatschappelijk relevante expertise is dat niet.

Getalsmatig en als voorbeeld neem ik de eerste dertig kandidaten van de PvdA-lijst. Het is lastig om mensen in hokjes te stoppen, maar stel ik doe een poging en ik turf alles wat ook maar een beetje op bèta lijkt (zeg: stuurman grote vaart) als bèta, dan turf ik 88 procent gamma en alfa, 6 procent bèta, 6 procent zorg. Turf ik strenger, dan wordt het zelfs 97 procent gamma en alfa, 3 procent zorg en nul procent bèta. Bij VVD, D66, GroenLinks, CDA is het niet veel beter. De SP is het meest divers.

Wereldvreemde nerds

Wat bovenal ontbreekt is inzicht in informatietechnologie (IT). We zitten midden in de informatierevolutie. Zowel hoe de overheid functioneert (op IT-gebied moeizaam) als hoe de IT de samenleving beïnvloedt en zelfs ontwricht (van tech-platforms die mensen uitbuiten tot informatie-oorlog via sociale media) vereist meer dan oppervlakkig inzicht. Dat vinden we op de lijsten niet terug. Alleen D66 en SP hebben een kandidaat met een IT-achtergrond in de gelederen.

Natuurlijk moeten de mensen op de lijst geen ‘single issue’ personen zijn, partijen zijn altijd op zoek naar mensen met brede kennis en ervaring, zeker nu het politiek landschap versplinterd is. Maar zijn ze wel breed? Hoeveel kandidaten op de lijsten hebben echt feeling voor het bèta-terrein? Het is vreemd dat alfa’s en gamma’s die geen benul hebben van bèta als ‘breed’ worden getypeerd, maar andersom niet. Er lijkt sprake van een diep geworteld vooroordeel dat de bèta’s wereldvreemde nerds zijn. Zoals een mede-bèta me onlangs toevertrouwde: ik voel mij als bèta helemaal niet vertegenwoordigd door de Tweede Kamer.

Eigenlijk hebben VVD, CDA, PvdA, D66, GroenLinks, en SP nauwelijks heuse bèta’s op de lijst en al helemaal geen IT-ers op een verkiesbare plaats. Opvallend, er is wel een bèta die bijna (CDA-)lijsttrekker was: de econometrist Pieter Omtzigt. Om meer dan één reden dus een atypische politicus en hij bewijst dat je ook als bèta goed voor de dag kunt komen.

Eenzijdige commissies

In de jaren negentig is in Noorwegen onderzoek gedaan naar de reden waarom er zo weinig vrouwelijke hoogleraren waren. De belangrijkste factor bleek de eenzijdige samenstelling te zijn van de benoemingscommissies: allemaal mannen (met eigen onbewuste vooroordelen). De oplossing was: een eis om de helft van de benoemingscommissies uit vrouwen te laten bestaan. Terug naar het voorbeeld PvdA: de commissie die daar de kandidatenlijst heeft samengesteld bestaat voor 100 procent uit gamma’s. Dat lijkt de Noorse conclusies te bevestigen.

Kortom, zijn de kieslijsten divers? Wel als je kijkt naar zaken als huidskleur en geaardheid, die er idealiter net zo min toe zouden moeten doen als haarkleur, brildragend of lengte. Maar niet als het gaat om de achtergronden die in het parlement aanwezig zijn. Dan is het nogal een eenheidsworst.

Lees ook:

Doorbraak: meer vrouwen en kleur op de kandidatenlijsten voor de Tweede Kamer

Bijna alle politieke partijen gaan de verkiezingen in met minstens 40 procent vrouwen op de lijst, en velen ook minstens met 15 procent kandidaten van kleur. De Tweede Kamer komt er anders uit te zien.

Miljarden nodig om Defensie technologisch hoogwaardig te maken

Defensie moet in 2035 een ‘slimme, technologisch hoogwaardige organisatie’ zijn. Dat staat in de toekomstvisie die het ministerie donderdag naar buiten bracht. Om de plannen allemaal uit te voeren is er tot 17 miljard euro structureel extra nodig.

Oppositie maakt zich zorgen om IT-vernieuwing: ‘Een ramp in slowmotion’

Een ramp in slowmotion, zo typeert de oppositie IT-vernieuwing bij Defensie. Meer toezicht is nodig, zo klinkt het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden