opinie

Kies een structurele aanpak voor kwetsbare werknemers

Foto ter illustratie Beeld ANP

Voor die vele kwetsbare werknemers 'met een vlekje' is een structurele oplossing nodig. Jos Verhoeven, algemeen directeur van de Start Foundation, denkt daarbij aan een maatschappelijke onderneming die hen in dienst neemt en fatsoenlijk betaalt.

Staatssecretaris Tamara van Ark stuurde op 27 maart een notitie naar de Tweede Kamer waarin zij een uitwerking presenteert van haar voorstel voor invoering van zogeheten loondispensatie in de Participatiewet. De voorgestelde regeling vervangt de huidige regeling voor loonkostensubsidie. In wezen is deze maatregel een herschikking van middelen waarmee het kabinet hoopt meer mensen met een 'vlekje' aan het werk te krijgen.

De zoveelste reparatie van een wet die het fundamentele probleem: inpassen van minder productieve mensen in arbeidsorganisaties, omzeilt. Los van de vraag of looncompensatie helpt - in veel onderzoek wordt daaraan getwijfeld -, is nu de gevolgschade van Van Arks voorstel dat de prikkel om te gaan werken ernstig verzwakt wordt. Immers, werknemers bouwen minder aanvullend pensioen en WW-recht op. Bovendien blijft de werknemer afhankelijk van een uitkering.

Bijkomend gevaar is dat, omdat de uitvoering verlegd wordt van de werkgever naar de kwetsbare werknemer, een groot risico op schulden ontstaat: werknemers krijgen te maken met bijvoorbeeld toeslagen en verrekeningen achteraf met de uitkering. Een woordvoerder van een gehandicaptenbelangenorganisatie nam reeds het woord 'spek en bonen-banen' in de mond bij 'Nieuws-uur'.

Afstand

De grote werkgeversorganisaties (VNO-NCW, ABU) zijn voor de nieuwe wetsaanpassing. Voor hen wordt het leven er een stuk gemakkelijker op. Maar bedrijven die in de praktijk met deze mensen werken nemen hier nadrukkelijk afstand van, staat in een recent onderzoek onder honderd van hen door organisatiebureau Capeladvies.

Dit alles wil niet zeggen dat ik pleit voor instandhouding van oude regelingen. Net als de staatssecretaris heb ik een groter doel voor ogen. Echter, niet door de taart in kleinere stukjes te hakken.

Ik pleit voor een meer fundamentele aanpassing die zowel de kwetsbare werknemers helpt, als de ondernemers die van goede wil zijn maar geen rompslomp en risico's willen. Niet alleen voor de werknemers die minder productief zijn. In het souterrain van de arbeidsmarkt spelen meer problemen die een fundamenteel herontwerp vereisen.

We hebben ruwweg een miljoen mensen met een uitkering. Tel daarbij op het aantal mensen dat nu nagenoeg geheel afhankelijk is van laagbetaalde flexbaantjes en die gemiddeld na 23 maanden weer op straat staan. Dat is om en nabij ook een miljoen.

De eerste groep kost jaarlijks 34 miljard aan uitkeringen. De tweede groep doet met regelmaat een beroep op de uitkering als gevolg van tijdelijke werkloosheid.

Fatsoenlijk

Laten we een maatschappelijke onderneming oprichten die al deze mensen in dienst neemt tegen een fatsoenlijk inkomen en fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden. Vanuit de maatschappelijke onderneming worden mensen, uiteraard naar vermogen, ingezet bij bedrijven tegen vigerend cao-loon. De 'inlener' betaalt een opslag voor verminderd risico, opleiding en leegloop.

De maatschappelijk detacheerder is een stichting beheerd door belanghebbenden met daarin in ieder geval de overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties. Uitkerings-, looncompensatie- en reïntegratiebudgetten kunnen allemaal ingebracht worden als startkapitaal. Dan stoppen we met het telkens plakken en knippen in de huidige wetgeving. We creëren voor de mensen die wel mee willen doen, maar lastiger toegang hebben, een voertuig dat ze duurzaam naar die markt brengt. Tegelijkertijd worden ondernemers verlost van bureaucratie en wetgeving. We moeten het dak vernieuwen nu de zon schijnt, niet alleen repareren.

Het bestaansrecht van de sociale werkplaatsen is al jaren onderwerp van discussie. Maar de werknemers op een andere manier emplooi bieden, verloopt allerminst soepel. Lees ook: Kán een sociale werkplaats wel zonder de schijnconstructie van Moorlag?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden