Column

Kernontwapening klinkt prachtig, maar het is luchtfietserij

Rob de Wijk. Beeld Jörgen Caris

Er zijn van die kwesties waar je gevoelsmatig tegen bent, maar volgens wetten van de logica voor moet zijn. Kernwapens vallen daaronder. 

De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) schreef er onlangs een rapport over. Binnen die AIV schijnt sprake te zijn geweest van een controverse, waarbij het tegenkamp, aangevoerd door defensiespecialist Ko Colijn, het uiteindelijk moest ­afleggen tegen de voorstanders van een nucleaire taak voor de nieuwe F35.

Het leidde tot buiten de AIV hoorbaar tot gemor, toen Colijn alsnog via NRC zijn punt probeerde te ­maken. Colijn wees terecht op het ‘wapenbeheersingsdilemma’ van het wel bezitten, maar niet inzetten van kernwapens. Kernwapens moeten inderdaad agressie ­afschrikken en als ze ooit worden ingezet, heeft die functie gefaald. Falende afschrikking kan uiteindelijk leiden tot de vernietiging van de wereld.

Bruikbaarder wapen

Colijn vreesde dat de nauwkeurige, relatief lichte bommen van de F35, de B61-12, de heilige grens tussen tactische slagveld- en strategische intercontinentale kernwapens zullen doen vervagen. Dat onderscheid is inderdaad van belang voor wapenbeheersing, waar over duidelijke categorieën wordt onderhandeld. Bovendien lijkt de nieuwe bom een bruikbaarder wapen, waardoor de atoomdrempel omlaaggaat en een atoomoorlog denkbaarder wordt.

Dan maar eenzijdige nucleaire ontwapening? Eind 2013 was daarvoor een krappe Kamermeerderheid en binnen de huidige coalitie willen D66 en de ChristenUnie dit. D66-leider Jetten vindt dat Nederland zich vooral moet richten op Europese defensiesamenwerking. Hoort daarbij dan ook een Europese kernbom? Nee. Daarmee serveert D66 het concept van afschrikking af.

Toch ging Jetten terecht overstag. Want afschrikking is de belangrijkste reden om de F35 een kernwapentaak te geven. Als Nederland daarvan eenzijdig afziet, ziet een tegenstander dat de Navo geen politieke eenheid meer is. Daardoor gaat de drempel voor agressie omlaag en wordt de veiligheid van Nederland kleiner. Bovendien zal Amerika weinig behoefte hebben een land te helpen beschermen dat de kernwapentaak afwijst. Kernwapens symboliseren sinds de Koude Oorlog ­namelijk de trans-Atlantische lotsverbondenheid.

Uitgesloten

De regering neemt deze logica van de AIV over, maar komt de tegenstanders tegemoet met een bezweringsformule: Nederland houdt de nucleaire taak en maakt zich tevens hard voor nucleaire ontwapening. Dat laatste klinkt mooi, maar is onrealistisch.

De AIV gaf terecht aan dat kernwapens alleen kunnen worden uitgebannen als er een algemeen verbod komt. Gezien het aantal kernwapenstaten en hun ­tegenstrijdige belangen komt zo’n verbod er nooit.

Toen president Obama aantrad, beloofde hij ook ontwapening. Maar uiteindelijk zag hij dat dit luchtfietserij was. Kernwapenstaten zien kernwapens als hun ultieme veiligheidsgarantie en willen niet aan totale ontwapening meewerken. De veroudering van het eigen arsenaal dwong Obama vervolgens tot een van de grootste moderniseringsprogramma’s in de geschiedenis. Trump bouwt hier nu op voort en gebruikt daarbij het argument dat de Russen zich niet houden aan het INF-akkoord inzake middellange afstandsraketten en er lustig op los moderniseren. Dus zegt Trump het INF-akkoord op en moderniseert hij zelf in hoog tempo verder.

Kennelijk denkt het kabinet deze negatieve trend te kunnen keren en alsnog tot Europese kernontwapening te komen. Het klinkt gevoelsmatig goed, maar volgens de wetten van de logica is dit uitgesloten.

Columnist Rob de Wijk schrijft wekelijks over internationale verhoudingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden