Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kerken en andere gebedshuizen zijn bronnen van sociaal kapitaal

Opinie

James Kennedy

James Kennedy © Jörgen Caris
Column

Deze week gaf ik een lezing in Baarn over het nut van de kerk voor de samenleving. Kerken en andere gebedshuizen zijn bronnen van sociaal kapitaal. Ze dragen niet alleen bij aan gemeenschapszin, waarbij leden elkaar ondersteunen, maar richten hun blik ook naar buiten.

Over het algemeen geven kerkelijk actieve burgers meer tijd en geld aan goede doelen - ook seculiere doelen - dan andere burgers. Bij neutrale vrijwilligersorganisaties zijn verhoudingsgewijs veel mensen te vinden die zich laten inspireren door hun religieuze achtergrond. Dus hoewel de kerken kleiner zijn geworden, is hun betrokkenheid bij de samenleving groter dan je getalsmatig zou vermoeden.

Lees verder na de advertentie
Hoewel de kerken kleiner zijn geworden, is hun betrokkenheid bij de samenleving groter dan je getalsmatig zou vermoeden

Onmisbaar

Vanuit het perspectief van de overheid is al dit vrijwilligerswerk heel prettig; vrijwilligers kunnen activiteiten uitvoeren waarvoor de gemeente te weinig budget heeft en problemen signaleren die anders onzichtbaar zouden blijven. Lokale overheden kunnen eigenlijk niet meer zonder de inzet van deze betrokken burgers. Maar er is wel een heet hangijzer. Vrijwilligers van kerkelijke huize worden geaccepteerd zolang ze maar geen 'zieltjes winnen', zolang gelovige christenen of moslims hun positie als hulpaanbieder maar niet misbruiken om anderen te bekeren.

De wens om te evangeliseren is bij veel christelijke vrijwilligersorganisaties geen doelstelling en de hulp wordt gegeven aan iedereen, ongeacht religieuze achtergrond. Het wordt vrijwilligers soms afgeraden om zelf te beginnen over hun religieuze motivatie, tenzij hulpontvangers ernaar vragen. Andere christelijke hulporganisaties hebben wel een expliciete evangelisatieopdracht. Zij combineren het geven van hulp met het voeren van geloofsgesprekken en nodigen geïnteresseerde hulpontvangers uit om mee te komen naar religieuze samenkomsten.

De meeste vrijwilligers van christelijke huize - of ze nu in christelijke of neutrale organisaties werken - hebben evangelisatie volledig opgegeven als doel. Sommigen twijfelen zelf te veel of willen hulp geven zonder er iets voor terug te verwachten. De meer orthodoxe christenen, die het liefst materiële met geestelijke hulp combineren, zijn zeer terughoudend in het uitspreken van dit verlangen. Ze hopen vooral dat de getuigenis van hun daden sporen nalaat, waardoor hulpontvangers meer open zullen staan voor kerk of geloof. Of ze zien evangelisatie als iets van de lange adem, waarbij je het evangelie pas deelt als dit de relatie niet onder druk zet. Hoe dan ook, de meeste christelijke vrijwilligers hebben een grote aversie tegen het opleggen van hun levensovertuiging aan hulpontvangers.

De angst dat deze vrijwilligers vooral zieltjes willen winnen is vaak overdreven

Eigen ervaringen

Overigens zou ieder bij zichzelf moeten nagaan in hoeverre je geneigd bent om je eigen meningen op te leggen aan de mensen die je helpt. Ook al hebben Nederlanders een hekel aan opdringerige mensen, ze hebben toch vaak ideeën over hoe het wel zou moeten, vooral bij nieuwkomers die moeten integreren. Veel vrijwilligers denken dat de concrete hulp vanuit organisaties onvoldoende is om alle problemen die ze tegenkomen, op te lossen. Ze geven behulpzaam adviezen, gebaseerd op hun eigen ervaringen: heb je wel eens mindfulness geprobeerd, alternatieve geneeskunde, denk je aan het milieu?

Het voordeel van dit soort gesprekken is dat het perspectief op zowel het probleem als de oplossingen verbreed wordt. Maar het nadeel is dat kwetsbare mensen het gevoel kunnen krijgen dat ze iets terug moeten doen voor de hulp die ze ontvangen, of dat ze meegesleept worden in gedachten of idealen waar ze zich uiteindelijk niet prettig bij voelen.

Het sociaal kapitaal van kerken, gebedshuizen en religieuze vrijwilligers is groot en dat mag gezien en erkend worden. De angst dat deze vrijwilligers vooral zieltjes willen winnen is vaak overdreven. Een gesprek tussen vrijwilliger en hulpontvanger over drijfveren en motivatie hoeft ook niet erg te zijn; het kan helderheid scheppen en de relatie verdiepen. Zolang de hulpontvanger niet is overgeleverd aan de vrijwilliger en ook geregeld contact heeft met anderen die zich ervan verzekeren dat een hulpontvanger niet onder druk wordt gezet, is het niet nodig om krampachtig om te gaan met religieuze of idealistische vrijwilligers.

James Kennedy is een van oorsprong Amerikaanse historicus met Nederlandse wortels. Hij vestigde zijn naam met de studie 'Nieuw Babylon in aanbouw', over de jaren zestig in Nederland. Sinds 2003 is hij als hoogleraar geschiedenis werkzaam in Nederland. Lees hier al zijn bijdragen.

Deel dit artikel

Hoewel de kerken kleiner zijn geworden, is hun betrokkenheid bij de samenleving groter dan je getalsmatig zou vermoeden

De angst dat deze vrijwilligers vooral zieltjes willen winnen is vaak overdreven