Column

Keihard gematigd

Stevo AkkermanBeeld Jorgen Caris

Wat mij en de lezer te wachten staat nu ik op deze plek het gekakel en gekrakeel van de vrijemeningsuiterij binnenstap, weet niemand. Maar ik kan wel vertellen wat mij voor ogen staat: de keiharde nuance, het onverbiddelijke enerzijds-anderzijds.

Hoe het heeft kunnen gebeuren is mij niet helemaal helder, vermoedelijk speelt een groot gevoel van machteloosheid een rol, maar we leven duidelijk in tijden van ongekende bombast. De overtreffende trap is gemeengoed geworden, stemverheffing heeft de plaats van argumenten ingenomen, schelden is het nieuwe discussiëren. En het is overal, van de top van de politiek tot de donkerste steegjes van het internet, van de gemeenteraad van Heerlen tot het Congres in Washington, het komt van rechts en het komt van links - toegegeven: het meest van rechts.

Stevige meningen
In alle windstreken staan sterke mannen op met stevige meningen, ze hebben een oplossing voor bijna alles en die bestaat eruit te wijzen op de verraders en vijanden die onze problemen veroorzaken. Het is deze stijl die figuren als Poetin, Trump, Erdogan, Wilders, Orban en Marine Le Pen (sommige sterke mannen zijn vrouwen) verenigt en die hun aanhangers over en weer herkennen en waarderen; zie de populariteit van Poetin bij sommige West-Europese populisten.

Dit is de eerste bijdrage van Stevo Akkerman als vaste columnist op pagina 2 van Trouw, drie keer per week. Eerder schreef hij als chef van de buitenlandredactie al eens een wekelijkse column op de buitenlandpagina.

De cultus van vijandschap en simplisme waar onfrisse leiders op leunen om hun positie veilig te stellen, heeft intussen het publieke 'debat' in menig land danig besmet, ook in Nederland. In de kinderachtigste vorm zijn tegenstanders allemaal debiel, moet hun de mond worden gesnoerd, en gaan bevolkingsgroepen die ons niet aanstaan het land uit, waarna voor ons, onder elkaar, gouden tijden aanbreken. Maar het virus houdt daar geen halt: het succes van de 'ik regel het wel even'-retoriek verleidt ook minder extreme politici tot het propageren van goedkope oplossingen, terwijl je voelt - of in elk geval hoopt - dat ze beter weten. Het doet denken aan de uitspraak van de Amerikaanse schrijver H.L. Mencken: 'Voor elk complex probleem bestaat een antwoord dat helder is, eenvoudig en fout.'

Besef
Wat we missen is het besef van het tragische en de moed van politici om - in plaats van alles weg te lachen - te laten zien dat ze wakker liggen van de duivelse dilemma's van onze tijd. Vluchtelingen veiligheid willen bieden, maar ook erkennen dat er grenzen zijn, om maar iets te noemen. In een film over de Zesdaagse Oorlog, pas onlangs door de censuur vrijgegeven, illustreerde de Israëlische schrijver Amos Oz het tragische als volgt: "De Palestijnen hadden honderd procent gelijk en wij hadden ook honderd procent gelijk."

Hoe los je dat op? In elk geval niet, zo leert juist het Midden-Oosten, door te kiezen voor de schone schijn van het alles of niets. Ik zag laatst een leus bij een Amsterdamse brug: 'Tegen het gematigde leven', en die vond ik heel mooi, maar ik dacht ook: in onze overspannen wereld is de gematigde positie zo langzamerhand de meest radicale aan het worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden