Beeld Trouw

Column Kasjmir

Kasjmir onbegrijpelijk? Niet als je aan Elzas-Lotharingen denkt

De kwestie Kasjmir is in Nederland al een paar weken in het nieuws. Maar voor Indiërs en Pakistani is Kasjmir al 72 jaar lang in het nieuws. En daar lijkt voorlopig nog geen einde aan te komen.

Deze dagen precies 72 jaar geleden – op 14 en 15 augustus 1947 – vertrokken de Britten definitief uit wat lange tijd Brits-Indië geweest was. De voormalige kolonie viel uiteen in een onafhankelijk India en het nieuw gestichte Pakistan. Dit ging niet zonder schade en mensenleed: er vielen naar schatting 2 miljoen doden en zo’n 10 tot 12 miljoen mensen sloegen op de vlucht. En daarbovenop was er dan nog de kwestie Kasjmir.

Die kwestie is alleen te begrijpen als je begrijpt waarom Pakistan is ontstaan.

Dit land is ontstaan met een bepaalde bedoeling: om de moslims van India, ongeveer een kwart van de totale bevolking van Brits-Indië, een separaat thuisland te bieden. Dit om te voorkomen dat zij zouden worden gedomineerd en overschaduwd door de hindoes die zo’n driekwart van de totale bevolking vormden.

Op papier was het allemaal simpel: alle deelstaten van Brits-Indië met een moslimmeerderheid zouden gaan behoren tot Pakistan. Alle gebieden met een hindoe-meerderheid zouden deel uitmaken van India.

Ook Kasjmir, een pittoresk gebied in de Himalaya, zou zo gezien aan Pakistan toekomen, omdat de meerderheid van de lokale bevolking moslim was en is. Maar de hindoe maharadja van Kasjmir dwarsboomde dat idee. En 72 jaar later zijn we geen steek opgeschoten en twisten India en Pakistan nog altijd om Kasjmir.

Als het gebied gewoon deel was gemaakt van Pakistan op basis van de regel ‘meerderheid moslim, dan deel van Pakistan’, dan waren India en Pakistan nu niet zulke aartsvijanden. Dan hadden ze niet twee oorlogen met elkaar gevochten om Kasjmir. Waren ze nu minder gemilitariseerd.

En het is goed mogelijk dat ze dan geen van beide de nucleaire wapens hadden gehad waardoor elk conflict tussen India en Pakistan altijd de enge potentie in zich draagt van een vernietigende kernoorlog in een strategisch belangrijke regio van de wereld.

Wat is de oplossing van dit probleem? Er bestaan vele VN-resoluties die pleiten voor een door de VN geleid referendum waarin de bevolking van Kasjmir zelf mag kiezen bij wie ze zich zal aansluiten.

Een referendum dus? De democratische oplossing? Een mooi idee, maar niet realistisch. Helaas is het allemaal toch wat minder eenvoudig.

India is een heel oud land. En Kasjmir maakt sinds mensenheugenis deel uit van India, evenals trouwens de gebieden die nu tezamen Pakistan heten. De afscheiding van dergelijke gebiedsdelen is daarom in wezen onverteerbaar voor de Indiërs. (Men bedenke dat de Indus, de rivier waarnaar India is genoemd, door Pakistan stroomt!) 

Aan de afscheiding van Pakistan is voorlopig niks te doen, maar de Indiërs zijn tot alles bereid om te voorkomen dat ze ook Kasjmir nog kwijtraken. Vandaar dat India onlangs een deel van Kasjmir, dat Jammu en Kasjmir heet, praktisch heeft ingelijfd. Hierdoor valt dat deel van Kasjmir nu in wezen onder de heerschappij van India.

Betreurenswaardig? Ja. Maar onbegrijpelijk? Niet als je aan een ander historisch voorbeeld denkt: Elzas-Lot-haringen, waar zowel Frankrijk als Duitsland een claim op legden en diverse oorlogen om hebben gevoerd.

Naema Tahir is jurist en schrijver. Voor Trouw schrijft ze om de week een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden